Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-10-08T13:59:10Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Bust Roman 200 CE paludamentum Glyptothek Munich.jpg|thumb|Buste van een Romeins veldheer met pantser en ''paludamentum'' (ca. 200 v.Chr., Glyptotheek van München).]]
Het '''''paludamentum''''', dat volgens [[Marcus Terentius Varro Reatinus|Varro]]<ref>''Ling. Lat.'' VII 37.</ref> en [[Sextus Pompeius Festus|Festus]]<ref>''sv'' Paludamentum.</ref> oorspronkelijk elke militaire decoratie beduidde, was de mantel gedragen door een Romeins legeraanvoerder (veldheersmantel), zijn voornaamste officieren en persoonlijke assistenten, ter onderscheiding van het ''[[sagum]]'' (soldatenmantel) die de ''[[Romeins legionair|milites gregarii]]'' (gewone soldaten) droegen of de ''[[toga (Rome)|toga]]'' die ''[[Quirites]]'' (Romeinse burgers) droegen.

Het was de gewoonte dat een Romeins magistraat, nadat hij het ''[[imperium (Rome)|imperium]]'' van de ''[[Comitia Curiata]]'' had ontvangen en zijn geloften had afgelegd op het [[Capitolijn|Capitool]], uit de stad trok gehuld in het ''paludamentum''<ref>''exire paludatus'', Cic., ''Ad Fam.'' VIII 10.</ref> vergezeld door zijn ''[[lictor]]es'' in dezelfde dracht.<ref>''paludatis lictoribus'', [[Titus Livius|Liv.]], XLI 10, XLV 39.</ref> En hij kon de poorten van de stad niet terug doorgaan totdat hij zichzelf formeel had ontdaan van dit embleem van de militaire macht. Dit was een zodanig plechtige en onmisbare ceremonie dat zelfs de keizers zich aan deze ceremonie onderwierpen.<ref>Tac., ''[[Historiae|Hist.]]'' II 89; vgl. [[Gaius Suetonius Tranquillus|Suet.]], ''Vitell.'' 11.</ref> Vandaar ook dat [[Marcus Tullius Cicero|Cicero]] verklaarde dat [[Gaius Cornelius Verres|Verres]] had gezondigd "''contra auspicia, contra omne divinas et humanas religiones''" ("tegen de ''[[auspicium|auspicia]]'', tegen alle goddelijke en menselijke ''taboes''"), omdat hij, na het verlaten van de stad in zijn ''paludamentum'' (''cum paludatus exisset''), heimelijk in een draagstoel was teruggekeerd om zijn maîtresse te bezoeken.<ref>''In Verr.'' V 13.</ref> De meeste keizers (o.a. [[Caracalla]]) lieten zich op munten afbeelden met het ''paludamentum''. Vanaf de [[7e eeuw]] lieten Byzantijnse keizers zich echter niet langer meer met het militaire ''paludamentum'', maar wel met de "burgerlijke" ''[[chlamys]]'' op munten afbeelden.<ref>[http://tools.wikimedia.de/~escaladix/cgi-bin/auteurs.tcl?title=Paludamentum&lang=de {{Aut|Verschillende Auteurs}}], [[:de:Paludamentum|art. Paludamentum]], de.Wikipedia.org (2003-2007), {{Aut|[[:en:User:Neddyseagoon|Neddyseagoon]] - [[:en:User:Agyle|Agyle]]}}, [[:en:Paludamentum|art. paludamentum]], en.Wikipedia.org (2007).</ref>

Het ''paludamentum'' was vooraan open, reikte tot aan de knieën of een beetje lager, en hing losjes over de schouders, bevestigd over de borst met een ''[[Fibula (voorwerp)|fibula]]''. Het ''paludamentum'' werd vergelijken of zelfs gelijkgesteld met de Grieks ''[[chlamys]]''. [[Nonius Marcellus]] was van mening dat de twee termen synoniemen waren, en [[Publius Cornelius Tacitus|Tacitus]]<ref>''[[Ab excessu divi Augusti|Ann.]]'' XII 56.</ref> vertelt ons hoe de prachtige door Claudius georganiseerde ''[[naumachia]]'' door [[Julia Agrippina minor|Agrippina]] werd bekeken gekleed in een ''chlamyde aurata'' ("gouden ''chlamys''"), terwijl [[Plinius maior|Plinius]]<ref>''[[Historia Naturalis|Hist. Nat.]]'' XXXIII 3.</ref> en [[Cassius Dio]]<ref>LX 33.</ref> die hetzelfde verhaal verhalen respectievelijk de termen ''paludamento aurotextili'' ("met goud doorstikte ''paludamentum''") en {{Polytonic|χλαμύδι διαχρύσῶ}} ("met goud doorstikte ''chlamys''") gebruiken.

Het was meestal [[Karmijnzuur|karmijnrood]]<ref>[[Plutarchus|Plut.]], ''Vit. Crass.'' 23.1.</ref>, [[scharlakenrood]]<ref>Plinius, ''Hist. Nat.'' XXII 3.3, [[Silius Italicus]], IV 518, XVII 395-398.</ref> of purper<ref>[[Hirtius]], ''De Bello Africano'' 57, [[Appianus]], ''Pun.'' 66.</ref> van kleur, maar kon somtijds ook wit zijn.<ref>{{Aut|W. Ramsay}}, art. Paludamentum, in {{Aut|W. Smith}} (ed.), ''A Dictionary of Greek and Roman Antiquities'', London, 1875, p. [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/SMIGRA*/Paludamentum.html#woodcut.3 854], {{aut|N. Sekunda - A. McBride}}, ''Republican Roman Army 200-104 BC'', 1996, p. [https://web.archive.org/web/20121112182259/http://books.google.com/books?id=Vpf9fI2NU4oC&pg=PA46&dq=paludamentum+scarlet+crimson+purple&sig=pbcl4a1iW8GI-LcOTB9DcOXowtE 46].</ref> Het werd dan ook herinnerd dat [[Marcus Licinius Crassus Dives|Crassus]] op de morgen van de fatale [[slag bij Carrhae]] een donkerkleurige mantel droeg.<ref>[[Valerius Maximus|Val. Max.]], I 6 § 11; vgl. Plin., ''Hist. Nat.'' XXII 1, Hirtius, ''De Bello Africano'' 57.</ref>

==Zie ook==
* [[Koningsmantel (kledingstuk)|Koningsmantel]]

==Noten==
{{references|85%|2}}

==Referenties==
{{Commonscatklein|Paludamentum}}
* {{Aut|W. Ramsay}}, art. Paludamentum, in {{Aut|W. Smith}} (ed.), ''A Dictionary of Greek and Roman Antiquities'', Londen, 1875, pp. [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/SMIGRA*/Paludamentum.html 853‑854].
* {{Aut|S.W. Stevenson - C.R. Smith - F.W. Madden}}, art. Paludamentum, in {{Aut|S.W. Stevenson - C.R. Smith - F.W. Madden}}, ''A Dictionary of Roman Coins. Republican and Imperial'', Londen, 1889, p. [http://forumancientcoins.com/numiswiki/view.asp?key=Paludamentum 597].

[[Categorie:Romeinse kleding]]
[[Categorie:Romeins leger]]

Paludamentum - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd