https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=PapiermolenPapiermolen - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T22:16:20ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Papiermolen&diff=158802&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"2024-12-04T12:29:42Z<p>Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{zie artikel|Voor het verdwenen gehucht bij Groningen, zie [[Papiermolen (plaats)]]}}<br />
[[Bestand:Vervaardiging van geschept papier in de 17e eeuw-508788.webm|thumbtime=0:15|thumb|[[Polygoonjournaal|Bioscoopjournaal]] uit juli 1957. In de papiermolen in het [[Nederlands Openluchtmuseum]] te [[Arnhem]] vindt een demonstratie plaats van het maken van geschept [[papier]] zoals dat in de [[17e eeuw]] gebeurde.]]<br />
[[Bestand:Lompentafel.jpg|thumb|250px|Tafel voor het scheuren van lompen]]<br />
[[Bestand:Hamerbak.jpg|thumb|250px|Hamerbak voor het fijnstampen van de stukjes lompen tot draadjes]]<br />
[[Bestand:hollander.jpg|thumb|250px|Hollander voor het verkrijgen van de vezels]]<br />
[[Bestand:Papierschepper1.jpg|thumb|250px|Het scheppen van de vezels met behulp van een zeefraam]]<br />
[[Bestand:Papierschepper2.jpg|thumb|250px|Na verwijdering uit het schepraam, ligt het natte vel op viltdoeken om later te kunnen persen]]<br />
In een '''papiermolen''' werd vroeger uit [[textiel]] [[papier]] gemaakt.<br />
Het geproduceerde papier, geschept papier, geldt als zeer waardevol.<br />
<br />
In Nederland zijn er nog drie molens die op oude ambachtelijke wijze geschept papier produceren:<br />
*''[[De Schoolmeester (Westzaan)|De Schoolmeester]]'' in [[Westzaan]] bij [[Zaandam (hoofdbetekenis)|Zaandam]]<br />
*'' [[Achterste Molen]]'' in het Nederlands Openluchtmuseum Arnhem<br />
*''[[Papierfabriek de Middelste Molen]]'' te [[Loenen (Apeldoorn)|Loenen]]<br />
<br />
In het [[Drukkerijmuseum (Meppel)|Drukkerijmuseum]] te [[Meppel]] worden regelmatig demonstraties handmatig papierscheppen gegeven.<br />
<br />
==Proces==<br />
Van [[lompen]] worden de aangevoerde lappen in kleine stukjes gescheurd en met hamers of messen (bewogen door het mechaniek van de molen) zo fijn mogelijk gehakt of geplet.<br />
<br />
Daarna gaat het fijngehakte materiaal voor de laatste bewerking in een [[Hollander (papier)|maalbak]], vaak hollander genoemd (een kuip met water met daarin een draaiende trommel met messen en een maalplaat op de bodem) waarin de textieldraadjes tot vezels worden vermalen. De hoogte van de trommel ten opzichte van de maalplaat is verstelbaar.<br />
<br />
De vezelpap wordt daarna overgegoten in een schepkuip, waaruit de papierschepper met behulp van een raam met fijn gaas wat papierpap uit de bak schept en onderwijl het water weg laat lopen.<br />
In het gaas kan zich een afbeelding bevinden, die als [[watermerk]] in het papier achterblijft.<br />
Op het gaas blijft dan een laagje nat papier achter, wat na persen en drogen een velletje geschept papier wordt.<br />
<br />
Voor het beschrijfbaar en sterker maken van het papier wordt het gedompeld in de lijmketel, die gevuld is met een warm mengsel van water, [[dierlijke lijm]] en [[aluin]]. Hierna gaat het weer terug naar de droogschuur.<br />
<br />
==Geschiedenis==<br />
Voor het produceren van wit papier is veel zuiver water nodig. Papiermolens waren dan ook alleen [[Watermolen (door water aangedreven molen)|watergedreven molens]]. In Nederland lag het centrum van de papiernijverheid in [[Apeldoorn (stad)|Apeldoorn]]. Pas 100 jaar later kwam de [[Zaanstreek]] met de [[windmolen]]s op als papierproducent. Hiervan is alleen ''[[De Schoolmeester (Westzaan)|De Schoolmeester]]'' nog over. Rond 1650 waren er op de [[Veluwe]] 165 papiermolens, die 150.000 [[riem (papier)|riem]] papier produceerden. Na [[1673]] liep door de inval van het Frans leger de productie snel terug, doordat de papiermakers naar de Zaanstreek vluchtten, waar ook al een papierindustrie aanwezig was, zij het dat daar alleen grauw en blauw papier werd vervaardigd. De Veluwse papiermakers zorgden ervoor dat de Zaanstreek overging in het maken van wit papier. Het papier van de Zaanstreek werd wereldberoemd. Rond 1880 waren er van de Veluwse papiermolens niet veel meer over en de nog overgebleven molens gingen kleren wassen.<ref>H.A. Visser. Zwaaiende wieken. Over de geschiedenis en het bedrijf van de windmolens in Nederland. 1946</ref><br />
<br />
==Zie ook==<br />
* [[Papier#Papier van oude kleren|Papier]]<br />
* [[De Schoolmeester (Westzaan)|''De Schoolmeester'' met uitgebreide beschrijving]]<br />
{| class="vatop"<br />
|[[Bestand:De Schoolmeester maalplaat op maalrol.jpg|center|thumb|maalplaat op maalrol]]<br />
|}<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
{{Navigatie molens naar verrichting}}<br />
<br />
[[Categorie:Papierproductie]]<br />
[[Categorie:Molen naar toepassing]]</div>Colani