Colani: Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"

2024-12-04T12:25:10Z

Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Parlevinker.jpg|thumb|Parlevinker. Melkboer Gerrit uit [[Oude Wetering (Zuid-Holland)|Oude Wetering]] bezorgt flessen melk aan boord van een schip. Foto 1930.]]
[[Bestand:Karel Van den Eede 3.jpg|miniatuur|Karel Van den Eede op de [[Schelde (rivier)|Schelde]] in 1957]]
Een '''parlevinker''' is een [[ondernemer]] die vanaf zijn boot goederen, meestal levensmiddelen, verkoopt. De naam parlevinker of '''zoetelaar''' werd op de [[rivier]] gebruikt, terwijl in havengebieden gesproken werd over '''kadraaier''' of '''kaaidraaier'''. Het beroep is praktisch uitgestorven.

Parlevinkers, zowel [[kruidenier]]s als olieboeren, waren op de grote rivieren, zoals op de [[Rijn]] bij de plaats [[Tolkamer]], op de onder andere [[Friese meren]] en in de [[haven]]s in [[Nederland]] te vinden. In [[Friesland]] was het beroep vooral in de [[zomer]] lucratief vanwege de [[toerisme|toeristen]].

Op 29 april 2008 is de laatste Nederlandse parlevinker - Wim van Hooren uit [[Belfeld]], die 44 jaar met zijn vaders schip ''Time is Money'' op de [[Maas]] voer - ermee gestopt. Zijn boot is in bruikleen gegeven aan het [[Havenmuseum|havenmuseum Rotterdam]] en daar op 14 april 2008 naar overgevaren.<ref>Schuttevaer van 18 april 2009, voorpagina</ref> Sinds september 2015 heeft de ''Time is Money'' haar ligplaats bij [[Museumwerf Vreeswijk]].

Ook in [[België]] waren er parlevinkers, en wel op de [[Scheldestromen|Scheldestroom]]. De laatst overblijvende, Karel Van den Eede uit [[Mariekerke (België)|Mariekerke]], deelgemeente van de gemeente [[Bornem]] in de provincie [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]], is na de [[Tweede Wereldoorlog]] als parlevinker begonnen en er al in 1957 mee gestopt.

Parlevinker was ook de naam van het [[Boot (vaartuig)|bootje]] waarmee de goederen werden getransporteerd. Aanvankelijk gebeurde dat middels [[Roeiboot|roeibootjes]]. In later jaren waren ze als snelle, kleine, wendbare [[motorboot]]jes in één oogopslag herkenbaar tussen de [[Binnenvaartschip|binnenvaartschepen]].

== Belastingvoordeel afgeschaft ==
Naarmate schippers op de [[binnenvaart]] toenemend beschikten over [[openbaar vervoer]] of eigen vervoer op de wal, nam de nering van de parlevinker af. Dit had ook andere oorzaken, toegelicht in de reportage uit 1978 van het Polygoonjournaal. In Nederland konden veel parlevinkers ondanks teruglopende verkoop hun handel nog laten voortbestaan door een aparte [[Fiscaal|fiscale]] positie die zij lange tijd hadden. De parlevinkers konden op de rivieren namelijk goederen waarover normaliter [[accijns]] moest worden betaald, zoals [[Tabak|tabakswaren]] en [[Alcoholische drank|alcohol]], [[belastingvrij]] verkopen. Al in 1998 dreigde deze accijnsvrijstelling door het [[Ministerie van Financiën (Nederland)|Ministerie van Financiën]] ingetrokken te worden. Deze [[vrijstelling]] zou namelijk fraude in de hand kunnen werken, hetgeen overigens nooit is aangetoond. Weliswaar zou de vrijstelling in verband met de [[Europese integratie|Europese eenwording]] moeilijk te verdedigen zijn. Tegen 2007 waren er nog 15 ondernemingen in Nederland in deze branche actief, met zo'n 150 werknemers in totaal.<ref>Trouw, ''Parlevinkers/David gaat aan wal'', 29 juni 2006.</ref> De fiscale vrijstelling werd uiteindelijk per 1 januari 2007 afgeschaft door [[Steven van Eijck]], [[staatssecretaris]] van het [[Ministerie van Financiën (Nederland)|Ministerie van Financiën]] namens de [[Lijst Pim Fortuyn]] (LPF) in het [[kabinet-Balkenende I]]. Dit was in feite het einde voor de parlevinkers, de 'langsvarende verkoop' in Nederland.

Verkoop te water door parlevinkers is enigszins vergelijkbaar met verkoop vanuit de [[SRV-wagen]], een kleine [[supermarkt]] op wielen te land.

<gallery widths="180" heights="180">
Bestand:De parlevinker, een uniek beroep, dat langzaam verdwijnt-32708.webm|Reportage van het [[Polygoonjournaal]] over de neergang van de parlevinker uit 1978
Bestand:WLANL - Quistnix! - Havenmuseum - Parlevinker Time is Money.jpg|Time is Money
Bestand:Parlevinker open.jpg|Time is Money met de luiken open
Bestand:Time is Money in Schiedam (10).jpg|Aan het werk
</gallery>

== Externe links ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=OpIY-kPhaE4 1949: De Amsterdamse parlevinkers in de grachten en haven van Amsterdam - oude filmbeelden]
* https://www.zeeuwseankers.nl/verhaal/de-parlevinker-een-uitgestorven-beroep
* https://www.scheepspost.info/parlevinkers-boodschappenwinkels-op-het-water/

{{Appendix}}

[[Categorie:Historisch beroep]]
[[Categorie:Detailhandel]]
[[Categorie:Binnenvaart]]

Parlevinker - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".ogv" door ".webm"