https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=PateenPateen - Bewerkingsoverzicht2026-05-05T00:44:58ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Pateen&diff=141878&oldid=prevColani: /* Communiepateen */2024-10-31T10:06:31Z<p><span class="autocomment">Communiepateen</span></p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zijbalk liturgisch gerei}}<br />
[[Bestand:Oblater Alterbrød 3.jpg|thumb|Hosties op een pateen]]<br />
De '''(kelk)pateen''' ([[Grieks]] '{{lang|el|πατάνη}}' of '{{lang|el|πατήνα}}', [[Latijn]] '{{lang|la|patina}}', [[middeleeuws Latijn]] '{{lang|la|patena}}': ''schaal'') is een uiterst plat gewalst schijfje van [[goud|verguld]] [[koper (element)|koper]] of [[zilver]] dat precies op een [[miskelk]] past en dat behoort tot de ''vasa sacra'' van het [[liturgisch vaatwerk]] in de [[Rooms-katholieke Kerk|Katholieke Kerk]]. Tijdens de [[Mis]] wordt de [[hostie]] op de pateen gelegd en later daarop gebroken.<br />
<br />
Omdat de pateen gebruikt wordt om er het [[Lichaam van Christus|Allerheiligste]] op te leggen, moest de pateen vroeger [[goud|verguld]] zijn. Tegenwoordig geldt nog steeds de verplichting dat hij uit een [[edel]] materiaal wordt vervaardigd. Breekbare materialen zoals [[aardewerk]] zijn niet toegestaan. <br />
<br />
Tot het [[Tweede Vaticaans Concilie]] was enkel de geestelijke bevoegd het liturgische vaatwerk aan te raken, met gewijde handen. Daarom moest een [[Koster (functie)|koster]] witte [[Handschoen|handschoenen]] dragen om de [[miskelk]], de pateen en de [[Ciborie (liturgisch vaatwerk)|ciborie]] klaar te zetten of op te ruimen.<br />
<br />
De [[Anglicaanse Kerk]] gebruikt de pateen en de miskelk ook.<br />
<br />
==Geschiedenis==<br />
De pateen is voortgekomen uit een echt, diep schaaltje. In de loop der eeuwen ging men hem steeds platter maken, het is niet helemaal duidelijk waarom.<br />
<br />
Er zijn tijdens de [[Tweede beeldenstorm]] vele patenen zonder de bijbehorende kelken in de [[Antiek (hoofdbetekenis)|antiek]]handel terechtgekomen.<br />
<br />
==Communiepateen==<br />
Naast de ''kelkpateen'' bestaat er ook nog de '''communiepateen'''. Deze wordt door een [[misdienaar]], die de [[Heilige Communie|Communie]] uitreikende [[priester]] bijstaat, onder de kin gehouden van de gelovigen, die dan de Communie [[knielen|geknield]] op de tong ontvangen. De ''communiepateen'' voorkomt dat [[Consecratie|geconsacreerde]] deeltjes van de [[hostie]] op de grond vallen of verloren gaan. Sinds het [[Tweede Vaticaans Concilie]] is deze pateen in Nederland en Vlaanderen (en de meeste delen van de westerse Kerk) sterk in onbruik geraakt. In het buitenland (bijvoorbeeld in delen van Zuid-Duitsland, Polen en Slowakije) wordt hij soms nog gebruikt, net als in de [[Tridentijnse ritus]].<br />
<br />
{{Navigatie christendom}}<br />
<br />
[[Categorie:Liturgisch voorwerp in de katholieke kerk]]</div>Colani