Colani: 1 versie geïmporteerd

2025-05-12T08:08:32Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox paus
| afbeelding = Pietrobarbo.jpg
| onderschrift = Paulus II op een schilderij van [[Cristoforo dell'Altissimo]]
| naam = Paulus II
| echte naam = Pietro Barbo
| geboren = [[23 februari]] [[1417]]
| overleden = [[26 juli]] [[1471]]
| voorganger = [[Paus Pius II|Pius II]]
| paus = [[1464]]-[[1471]]
| opvolger = [[Paus Sixtus IV|Sixtus IV]]
| conclaaf = [[Conclaaf van 1464]]
| wapen = Coat of arms of Pope Paul II (flat).svg
}}
'''Paus Paulus II''', geboren als ''Pietro Barbo'' ([[Venetië (stad)|Venetië]], [[23 februari]] [[1417]] – [[Vaticaanstad|Rome]], [[26 juli]] [[1471]]) was paus van de [[Rooms-Katholieke Kerk]] van [[30 augustus]] [[1464]] tot aan zijn dood. Hij was [[kardinaal-nepoot]] van [[paus Eugenius IV]] en de oom van de later als kardinaal benoemde [[Marco Barbo]], Giovanni Battista Zeno en Giovanni Michiel.

== Biografie ==
=== 1417-1464 ===
Pietro was de zoon van Niccolo Barbo, een rijk [[Republiek Venetië|Venetiaans]] koopman, en Polixena Condulmer, een zuster van paus Eugenius IV. Hoewel Pietro voorbestemd was voor een carrière binnen de overzeese handel, was het door toedoen van zijn tot paus gekozen oom (1431) dat Pietro de studies geschiedenis en [[canoniek recht|kerkelijk recht]] ging volgen aan het pauselijk hof.<ref>''The history of the popes…'', pag. 14</ref>

In 1436 volgde zijn eerste kerkelijke benoemingen: [[Aartsdiaken#Functie van aartsdiaken in de 11e - 18e eeuw|aartsdiaken]] van [[Bologna (stad)|Bologna]] en [[Seculiere kanunnik|kanunnik]] van het [[kapittel|kathedraalkapittel]] in [[Padua (stad)|Padua]]. Tijdens het [[consistorie]] van 1 juli 1440 werd Pietro door paus Eugenius IV tot [[kardinaal-diaken]] gecreëerd waarbij hem de [[titelkerk|titeldiakonie]] van [[Santa Francesca Romana|''Santa Maria Nuova'']] werd toegewezen.<ref>Na als titeldiakonie in 1661 te zijn opgeheven, werd de ''Santa Maria Nuova'' in 1887 door [[paus Leo XIII]] aangewezen als titelkerk.</ref> Tevens werd Pietro aangesteld als bestuurder van het [[bisdom]] [[Cervia]], een functie die hij tot 1451 zou aanhouden. Onder paus Martinus V opteerde Pietro voor de titel kardinaal-priester, die hem door de paus op 16 juni 1451 werd verleend en waarbij hem de titelkerk [[Basiliek van San Marco (Rome)|San Marco]] werd toegewezen. Tegelijkertijd volgde zijn benoeming tot [[bisdom Vicenza|bisschop van Vicenza]] (1451) en tot [[Bisdom Padua|bisschop van Padua]] (1459).
[[Bestand:9397 - Venezia - Lapide su casa di papa Paolo II - Foto Giovanni Dall'Orto - 12-Aug-2007.jpg|thumb|200px|Plaquette op geboortehuis van Pietro Barbo]]
In de periode 1440-1464 was Pietro actief binnen de Romeinse Curie en stond hij de verschillende pausen bij bij het oplossen van conflicten met wereldlijke leiders. Zo slaagde hij erin de rivaliserende Romeinse families [[Orsini]] en [[Colonna (familie)|Colonna]] een wapenstilstand te laten sluiten in 1455 en trad hij op als bemiddelaar tussen paus Calixtus III en de koning van Napels, [[Alfons V van Aragón]] over het recht op bestuur over gebieden binnen Italië.<ref>''The life and times of Rodrigo Borgia, Pope Alexander VI'', pag. 26</ref> Zijn goede relatie met deze eerste Borgia-paus –alsmede met diens familieleden- resulteerde erin, dat bij de dood van Calixtus III Pietro het opnam voor de prefect van Rome, Pedro Luis Borgia, en erin slaagde hem met steun van zijn broer kardinaal [[paus Alexander VI|Rodrigo Borgia]] uit de stad te laten vluchten.<ref>''The life and times of Rodrigo Borgia, Pope Alexander VI'', pag. 27</ref>

De verstandhouding tussen Pietro en paus Pius II (1458-1464) was daarentegen minder, omdat Pius zich diverse malen geërgerd had aan het optreden van de kardinaal. Al voor zijn benoeming tot paus sprak Pius II –toen nog Aeneas Piccolomini- er schande van hoe Pietro de minnares van de Napolitaanse koning, Lucretia, met alle egards ontving en haar zelfs diverse malen bij haar verblijf in Rome bezocht. Door deze handelwijze omschreef Piccolomini in zijn dagboek Pietro als ''“een gedreven najager van aardse gunsten.”''<ref>''Memoires van een Renaissancepaus'', pag. 122</ref>

Een ander voorval betrof de vermeende dood van de priester van de kerk [[Santa Maria dell’ Impruneta]] te [[Impruneta|Impruneta (provincie Florence)]]. Naar aanleiding hiervan eiste Pietro Barbo van Pius II, dat het bezit van de kerk aan hem werd toevertrouwd. Deze kerk gold als een belangrijk en rijk heiligdom door de aanwezigheid van een afbeelding van de [[Maria (moeder van Jezus)|Maagd Maria]], die nog geschilderd zou zijn door de [[Evangelie|evangelist]] [[Lucas (evangelist)|Lucas]].<ref>[http://www.impruneta.com/second-pages/top-page-eng.htm Website Impruneta]</ref> Barbo meende deze eis te kunnen neerleggen, doordat onder meer door zijn optreden tijdens het [[conclaaf van 1458]] Piccolomini als Pius II gekozen werd. Pius wees de aanspraak echter af, omdat hij meende dat zo’n belangrijke parochiekerk niet in het bezit mocht komen van een kardinaal.<ref>''Memoires van een Renaissancepaus'', pag. 157-158</ref>

In deze periode kwam ook de verstandhouding met zijn geboortestad Venetië onder druk te staan, wat bleek uit het verzet van de Venetianen tegen de benoeming van Pietro tot bisschop van Padua in 1459.<ref>''The papacy and the Levant (1204-1571)'', pag. 271</ref> De [[Raad van Tien (Venetië)|Raad van Tien]], hoogste bestuursorgaan van de [[Republiek Venetië|Republiek]], had zelf kandidaten voor de vacante zetel voorgedragen, maar Pius gaf de voorkeur aan Barbo. De Venetianen verafschuwden echter de idee dat het bisdom ''in commendam'' aan Barbo gegeven zou worden, wat een belediging was voor de status van Padua als kerkprovincie.<ref>''War, Culture and Society in Renaissance Venice'', pag. 156</ref> Deze gedachtegang was niet geheel onterecht wat ook blijkt uit het dagboek van Pius II, waarin hij schrijft waarom hij Barbo aanstelde: “Wij wilden u geen beneficium geven dat weinig zou opbrengen; wij hebben gewacht op iets aanzienlijks dat u duidelijk zou maken hoezeer u ons dierbaar bent.”<ref>''Memoires van een Renaissancepaus'', pag. 178</ref>

Het verzet van Venetië resulteerde erin, dat Pietro nooit het bestuur van het bisdom op zich nam, en binnen een jaar afzag van de benoeming. De Venetiaanse argwaan ten opzichte van Pietro Barbo kwam later ook tot uiting bij diens benoeming tot paus in 1464, toen leden van de beoogde delegatie aan de paus afzagen hun eerbetoon aan de nieuwe paus te brengen.<ref>''The papacy and the Levant (1204-1571)'', pag. 272</ref>

{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="float:right;" width=25%
|+
!colspan="2" style="background-color:lightyellow;" |Kerkelijke functies
|-
! style="background-color:lightyellow" align=left|Positie
! style="background-color:lightyellow" align=left |Data
|-
|style="background-color:white" align=left|Apostolische pronotaris en aartsdeken van Bologna
|style="background-color:white" align=left|1436
|-
|style="background-color:white" align=left|[[seculiere kanunnik|Kanunnik]] van kathedraal Padua
|style="background-color:white" align=left|
|-
|style="background-color:white" align=left|Kardinaal-diaken, S. Maria Nuova
|style="background-color:white" align=left|4 juli 1440
|-
|style="background-color:white" align=left|Administrateur van bisdom Cervia
|style="background-color:white" align=left|4 juli 1440 – 19 juni 1451
|-
|style="background-color:white" align=left|[[Aartspriester]] van Sint-Pietersbasiliek
|style="background-color:white" align=left|1445
|-
|style="background-color:white" align=left|Camerlengo
|style="background-color:white" align=left|13 augustus 1445 – 7 oktober 1446
|-
|style="background-color:white" align=left|Kardinaal-priester,titelkerk S.Marco
|style="background-color:white" align=left|16 juni 1451
|-
|style="background-color:white" align=left|Bisschop van Vicenza
|style="background-color:white" align=left|16 juni 1451 – 30 augustus 1464
|-
|style="background-color:white" align=left|[[In commendam]] vier kloosters in Padua, Aquila en [[Verona (Italië)|Verona]]
|style="background-color:white" align=left|tot aan 23 december 1467
|-
|style="background-color:white" align=left|Camerlengo
|style="background-color:white" align=left|1460 en ad interim 1463
|}

Gedurende de periode van zijn kardinaalschap gold Pietro Barbo als een welgesteld man, wat hij te danken had aan de verschillende beneficiën en kerkelijke aanstellingen. Veel geld werd uitgegeven aan de verfraaiing van bouwwerken waaronder die van zijn titelkerk San Marco te Rome. In 1455 gaf Pietro de opdracht om naast de kerk een paleis te bouwen, het Palazzo di San Marco –het huidige [[Palazzo Venezia (Rome)|Palazzo Venezia]]- waarin hij gedurende zijn pausschap ook enige tijd zou resideren. Door zijn tijdgenoten werd Barbo gezien als een vrijgevig man, die ook voor de armen opkwam onder andere door verstrekking van gratis medicijnen.<ref name="Hist16">''The history of the popes…'', pag. 16</ref> Zijn voorliefde voor uiterlijk vertoon, gevoed door zijn ijdelheid, zou tijdens zijn pontificaat alleen maar toenemen.<ref name="Hist16"/>

=== Het conclaaf van 1464 ===
Evenals bij vorige conclaven braken er door de [[sedisvacatie]] rellen uit in Rome. Hierdoor ontstond er binnen het kardinalencollege twijfel over de eventuele locatie, waar de verkiezing zou moeten plaatsvinden. Nadat Antonio Piccolomini (in het bezit van de [[Engelenburcht]]<ref>De Engelenburcht was een geschikt toevluchtsoord, indien de situatie in het Vaticaan te bedreigend zou worden.</ref> en familielid van een van de deelnemende kandidaten) de veiligheid van de kardinalen toegezegd had, werd besloten het conclaaf in het Vaticaan te houden.

Van de 29 kardinalen die gerechtigd waren deel te nemen aan de stemming, reisden er 19 af naar Rome. De samenstelling van het kiescollege was gebaseerd op 4 nationaliteiten: 10 Italianen, 4 Fransen, 4 Spanjaarden en 1 Griek. Van de kandidaten werden [[Bessarion|Johannes Bessarion]] en Guillaume d’Estoutville als meest [[papabile]] genoemd, mede door hun staat van dienst, maar ook circuleerde de naam van Rodrigo de Borja y Borja, de latere [[paus Alexander VI]] (1492).

Bij de besprekingen voorafgaand aan het conclaaf eisten de kardinalen, dat er harde afspraken gemaakt zouden worden, die golden voor de nieuwe paus. Deze afspraken kwamen voort uit de frustratie die de kardinalen hadden gehad tijdens het pontificaat van Pius II, waarbij de macht van de kardinalen danig aan banden was gelegd. In een document werd bepaald, dat de nieuwe paus moest toezien op en het handhaven van:
*uitbreiding van de invloed van het College van Kardinalen, waarbij de paus meer als voorzitter van het college werd
*kardinaalsbenoemingen mochten alleen plaatsvinden met toestemming van het College; het maximaal aantal kardinalen in het college mocht slechts 24 bedragen
*tijdens zijn pontificaat was het de paus slechts toegestaan één kardinaal-nepoot te benoemen, die bovendien ook ouder moest zijn dan 30 jaar
*de paus moest zich richten op de strijd tegen het [[Ottomaanse Rijk]]
*de paus mocht Rome niet verlaten zonder toestemming van een meerderheid van de kardinalen en mocht Italië niet verlaten zonder algehele toestemming van het College van Kardinalen
*het bijeenroepen van een concilie binnen drie jaar na aantreden van de paus
Al deze besluiten moesten door de nieuwe paus aanvaard worden en ondertekend (iets wat Barbo ook aanvankelijk zou doen, maar eenmaal tot paus gekozen werd het document ontkracht).

Bij de eerste stemming op 30 augustus behaalde Barbo 11 van de 19 stemmen, 3 te weinig voor een keuze. Door het recht van ''‘[[accessus]]’'', het recht van een kardinaal om na een stemronde alsnog zijn stem te wijzigen ten voordele van een andere kandidaat, verkreeg Barbo tijdens de eerste ronde alsnog de 3 extra benodigde stemmen, waardoor zijn electie vaststond. Bij zijn acceptatie nam hij de naam Paulus II aan.<ref>De suggestie dat hij aanvankelijk gekozen zou hebben voor “Formosus II (=de aantrekkelijke) berust op een anekdote [Valerie Pirie, ''The Triple Crown'' (London: Spring Books, 1965) ]</ref>

De kroning vond plaats op 16 september 1464 op de trappen van de [[Oude Sint-Pietersbasiliek|Sint-Pietersbasiliek]] en werd uitgevoerd door kardinaal [[Niccolo Fortiguerra]], die de zieke [[kardinaal-protodiaken]] [[paus Alexander VI|Rodrigo Borgia]] verving.<ref>[http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1460.htm#Fortiguerra Biografie Fortiguerra]</ref>

==Pontificaat==
===Conflicten binnen het Vaticaan===
Al snel na zijn aantreden maakte Paulus II duidelijk, dat hij geen gehoor zou geven aan de [[capitulatie (belofte)|verkiezingscapitulatie]]. Volgens de kerkelijke doctrine gold, dat het bestuur van de kerk een [[monarchie|monarchaal]] karakter droeg, waarbij de paus de hoogste macht uitoefende. In de visie van Paulus zou de limitering van zijn gezag gevolgen kunnen hebben voor de uitvoering van geloofsaangelegenheden.<ref name="Hist22">''The history of the popes…'', pag. 22</ref> Elke voorstel tot verandering van het bestuur van de kerk werd door de paus dan ook beschouwd als een niet bindend advies, waarbij de teneur van de dwingende capitulatie gezien werd als onrechtmatig.<ref name="Hist22"/>

Na juridisch onderzoek in opdracht van Paulus II werd een nieuwe capitulatie opgemaakt, waarin de macht van de paus omschreven werd en waarin de positie van de kardinalen weer danig ingeperkt werd. Alle kardinalen werden verplicht dit nieuwe document te ondertekenen, iets wat alleen door kardinaal [[Juan de Carvajal]] werd geweigerd,<ref name="Hist23">''The history of the popes…'', pag. 23</ref> zij het, dat de andere prelaten heftig protesteerden en de paus verweten dat hij zich gedroeg als een [[despotisme|despoot]].<ref name="Hist25">''The history of the popes…'', pag. 25</ref>

{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="float:right;" width=35%
|+
!colspan="2" style="background-color:lightyellow;" |Kardinaalscreaties door paus Paulus II
|-
! style="background-color:yellow" |Naam
! style="background-color:yellow" |Reden van creatie
|-
|colspan="2" style="background-color:lightyellow" align=left |'''Consistorie 18 september 1467'''
|-
| style="background-color:white" |[[Thomas Bourchier]]
| style="background-color:white" |Op voordracht van koning [[Eduard IV van Engeland]]
|-
| style="background-color:white" |[[István Várdai]]
| style="background-color:white" |Op voordracht van [[Matthias Corvinus]] en [[Lodewijk XI van Frankrijk]]
|-
| style="background-color:white" |[[Oliviero Carafa]]
| style="background-color:white" |Op voordracht van [[Ferdinand I van Napels]]
|-
| style="background-color:white" |[[Amico Agnifili]]
| style="background-color:white" |Voormalig leraar van Paulus II
|-
| style="background-color:white" |[[Marco Barbo]]
| style="background-color:white" |[[Kardinaal-nepoot]]
|-
| style="background-color:white" |[[Jean Balue]]
| style="background-color:white" |Op voordracht van Lodewijk XI van Frankrijk
|-
| style="background-color:white" |[[paus Sixtus IV|Francesco della Rovere]]<big><ref>De latere paus Sixtus IV</ref></big>
| style="background-color:white" |Op voordracht van kardinaal Johannes Bessarion
|-
| style="background-color:white" |[[Teodoro Paleologo di Montferrato]]
| style="background-color:white" |Op voordracht van koning van Cyprus
|-
|colspan="2" style="background-color:lightyellow" align=left |'''Consistorie 21 november 1468'''
|-
| style="background-color:white" |[[Giovanni Battista Zeno]]
| style="background-color:white" |[[Kardinaal-nepoot]]
|-
| style="background-color:white" |[[Giovanni Michiel]]
| style="background-color:white" |Kardinaal-nepoot
|}
Onder meer was het voor Paulus II nu mogelijk vrijelijk nieuwe kardinalen te creëren, waaronder drie directe familieleden: [[Marco Barbo]],<ref>Achterneef: gesuggereerd wordt wel dat Marco Barbo een zoon was van Paulus’ broer Paolo, maar gezien zijn geboortejaar en dat van Marco is dit onjuist.</ref> [[Giovanni Battista Zeno]]<ref>Zoon van Elisabetta Barbo, zuster van Paulus II</ref> en [[Giovanni Michiel]].<ref>Zoon van Nicolosa Barbo, zuster van Paulus II</ref><ref>''The Cardinals of the Holy Roman Church''</ref> Van de overige zeven nieuwe kardinalen werden er vijf op voordracht van een Europese vorst gecreëerd; de twee anderen behoorden tot de vriendenkring van Paulus II.

Als handreiking richting de kardinalen was Paulus II bereid de waardigheid van het kardinaalsambt te bevestigen door hen toe te staan de rode [[baret]] te dragen en mochten zij tijdens plechtige (kerkelijke) vieringen zijden, rijk versierde [[mijter]]s dragen, iets wat tot dan toe voorbehouden was aan de paus.<ref name="Hist25"/> Ook bedeelde de paus oudere kardinalen met een aanvullend pensioen.

Toch bleef het ongenoegen bestaan, wat onder meer voortkwam uit de levensstijl van de nieuwe paus. Verzoeken om met de paus te beraadslagen over kerkelijke, dan wel wereldlijke zaken werden eindeloos uitgesteld. Audiënties werden haast niet verleend, en wanneer de paus bereid was een kardinaal te woord te staan, kon dat alleen ’s nachts.<ref name="Hist26">''The history of the popes…'', pag. 26</ref> Uit pure frustratie verspreidden diverse kardinalen geruchten over Paulus, waarbij hem onder andere verweten werd dat hij een vrek was, iets wat volledig werd tegengesproken door de aantekeningen uit de administratie van het Vaticaan waaruit bleek, dat de paus vele giften schonk aan de armen en berooide kardinalen financieel tegemoetkwam.<ref name="Hist28">''The history of the popes…'', pag. 28</ref>
[[Bestand:Melozzo da Forlì 001.jpg|thumb|175px|Benoeming Bartolomeo Platina (geknield) tot prefect door paus Sixtus IV (r)]]
[[Bestand:Mino da Fiesole - Paulus Venetus PP. II.jpg|thumb|175 px|borstbeeld van Paulus II door Mino da Fiesole]]
Een volgend conflict binnen het pauselijk hof ontstond, toen paus Paulus II in 1466 besloot de in zijn ogen overbodige kantoren binnen het Vaticaan op te heffen, waaronder de [[Accademia Romana]] en het kantoor waarin [[Renaissance-humanisme|humanisten]] en dichters te werk gesteld waren om pauselijke documenten te formuleren en te controleren. Voor velen van hen was dit een lucratieve baan, maar de opheffing van de academie was des te pijnlijker daar de meeste leden toegang hadden verkregen tegen betaling. Met name [[Bartolomeo Platina]] verzette zich heftig tegen de opheffing, wat resulteerde in een kortstondige gevangenneming. Een jaar later werd Platina opnieuw opgepakt op beschuldiging van samenzweren tegen de paus, een zaak die uiteindelijk geseponeerd werd daar het ontbrak aan concrete bewijzen. Naar aanleiding van deze gebeurtenissen schreef Platina na de dood van Paulus II een biografie in zijn ''Vitae pontificum'' ([[Nederlands|Ned]]: ''Het leven van de pausen''), waarin hij een zeer ongunstig beeld van de paus schetste, onder meer door te stellen dat Paulus II zich stevig verzette tegen de humanistische beweging. Bartolomeo Platina zou later onder Paulus'opvolger, [[paus Sixtus IV|Sixtus IV]] benoemd worden tot prefect van de (her)opgerichte bibliotheek.

Toch was paus Paulus II niet zo antihumanistisch zoals Platina in zijn biografie wil doen geloven. Paulus beschermde de universiteiten en moedigde de [[boekdrukkunst]] aan door de beide uit [[Duitsland (hoofdbetekenis)|Duitsland]] afkomstige drukkers Konrad Sweynheim en Arnold Pannartz te verwelkomen, nadat zij drie jaar in het klooster van [[Subiaco (Italië)|Subiaco]] gewerkt hadden, waar zij het eerste in Italië gedrukte boek tot stand hadden gebracht. De geestelijken Sweynheim en Pannartz waren actief tussen 1467 en 1472, en kregen al spoedig concurrentie van andere, meest uit Duitsland afkomstige drukkers.

Paulus II was een verzamelaar van boeken en kunstwerken. Zijn acties tegen bijvoorbeeld de Accademia Romana waren vooral gericht tegen het in zijn ogen niet-efficiënte werken en amorele gedrag aan de academie.

=== Fraticelli en het huis Anguillara ===
De [[Fraticelli]] waren al eeuwen een doorn in het oog van de Rooms-Katholieke Kerk, doordat zij in de lijn van de [[franciscanen]] het armoede-ideaal nastreefden en het optreden van de Kerkelijke macht als schandalig ervoeren, en de individuele leiders ongeschikt achtten voor hun functie. Al in de 13e eeuw was deze groepering door [[paus Bonifatius VIII]] betiteld als ketters, en werden aanhangers van de Fraticelli menigmaal vervolgd.

In 1466 vond opnieuw een grootschalige vervolging plaats, waarbij verschillende leden (waaronder hun leider Stefano de’ Conti) gevangengezet werd in de [[Engelenburcht]]. Daarmee hoopte Paulus II een definitief einde te maken aan de 'immorele' praktijken van deze groepering, echter zonder succes.

Het huis [[Anguillara (familie)|Anguillara]] was een andere vijand binnen de pauselijke staat die Paulus II wenste te elimineren. Deze adellijke familie uit [[Latium]] had zich tegen het bestuur van de paus gericht en daarbij de macht gegrepen in diverse steden in de [[Viterbo (provincie)|provincie Viterbo]], ook een kerkelijk gebied. Tijdens de regering van Francesco degli Anguillara werd op initiatief van Paulus II een einde gemaakt aan de macht van het huis, Francesco [[excommunicatie|geëxcommuniceerd]] en gevangengezet in de Engelenburcht, en alle bezittingen van de familie werden geconfisqueerd.<ref>Francesco’s opvolger zou erin slagen een deel van de gebieden weer terug te winnen, maar onder [[paus Innocentius VIII]] werden deze opnieuw veroverd en onder bestuur van Innocentius’ neef Franceschetto Cybo geplaatst.</ref>

=== Buitenland ===
===== De Ottomaanse kwestie =====
Na de val van [[Negroponte]] op [[12 juli]] [[1470]] voelde paus Paulus II zich gesterkt de strijd aan te gaan met het Ottomaanse Rijk, dat een bedreiging vormde voor heel Europa. Eerdere pogingen om de keizer van het [[Heilige Roomse Rijk]], [[Keizer Frederik III (1415-1493)|Frederik III]], te overtuigen waren mislukt. Ondanks zijn eigen afkomst voelde Paulus II er daarbij niets voor de Venetianen in de strijd te betrekken, uit vrees voor hun toenemende macht. Door toezeggingen aan leiders in Hongarije en Albanië hoopte de paus op een actieve strijd, maar resultaten bleven uit. Onderlinge verschillen en gebrek aan samenwerking waren hieraan debet, maar ook het conflict met de koning van Bohemen, [[George van Podiebrad]], lag hieraan ten grondslag.

De Boheemse koning gold als een van de eerste Europese vorsten die zich openlijk van het katholicisme had afgewend en aanhanger was geworden van de leer van [[Johannes Hus]]. Op [[23 december]] 1466 werd de koning door Paulus II geëxcommuniceerd en gaf hij openlijke steun aan de rebellen die zich tegen de koning verzetten. Paulus onthief de rebellen van hun eed waarmee zij trouw aan hun vorst hadden gezworen en gaf hen toestemming een afzettingsprocedure te beginnen. De koning van Hongarije, [[Matthias Corvinus]], werd opgeroepen ten oorlog te trekken tegen Bohemen, en nadat Corvinus erin geslaagd was gebieden te veroveren werd hij door paus Paulus II in maart 1469 tot koning van Bohemen gekroond. Pas bij de dood van George van Podiebrad kwam een einde aan het conflict.

===== De Franse kwestie =====
In een poging de Franse koning af te laten zien van de [[Pragmatieke Sanctie (1438)|Pragmatieke Sanctie van Bourges (1438)]], waarbij het gezag van de paus over de Franse bisschoppen beperkt bleef, mocht niet baten, zelfs niet toen Paulus II besloot de koning de titel van “zeer christelijke koning” te verlenen.

== Overlijden en nalatenschap ==
[[Bestand:Tomb of pope Paulus II.jpg|thumb|200px|Tombe van paus Paulus II]]
Op 26 juli 1471 stierf Paulus II volgens bronnen<ref>”Passing the keys”</ref> aan een hartaanval na het eten van (te veel) meloenen. Hij werd begraven in de [[Oude Sint-Pietersbasiliek|patriarchale Basiliek van het Vaticaan]], waarvoor een grafmonument werd gemaakt door [[Mino da Fiesole]] en [[Giovanni Dalmata]].
Na zijn dood werden zijn persoonlijke bezittingen openbaar, die een waarde vertegenwoordigden van ruim 600.000 dukaten (geld, juwelen en goud), ingezameld om de kruistocht tegen de Ottomanen te financieren.

Eerder genoemde overleveringen (van Platina en Infessura) gaven een zeer negatief beeld over paus Paulus II, waarbij gewezen werd op zijn immoreel gedrag (antihumanisme en illegale benoemingen), en zijn grote mate van ijdelheid en wereldlijkheid. Toch heeft paus Paulus II tijdens zijn pontificaat ook veel ondernomen ter verbetering van de uitstralingen van de stad Rome (verbetering van het stratenplan, waaronder de Via del Corso) en gold hij als een “beginnend” [[mecenas]] van de diverse kunsten, die ten tijde van de pausen onder de [[hoogrenaissance]] tot grote bloei zouden komen.

In 1786 werd ter nagedachtenis van Paulus II in Padua een standbeeld onthuld, dat op initiatief van de toen regerende [[paus Pius VI]] werd vervaardigd.

==Zie ook==
*[[Conclaaf van 1464]]

== Bronnen ==
*{{en}} {{Aut|Pastor, Ludwig}}, ''The history of the popes from the close of the Middle Ages: drawn from the secret archives of the Vatican and other original sources '', London: K. Paul, Trench, Trubner
*{{en}} {{Aut|Mccabe, Joseph}}, ''A History Of The Popes'', London: Watts & Co.
*{{en}} {{Aut|Setton, Kenneth M.}}, ''The papacy and the Levant (1204-1571)'' ({{ISBN|0871691272}}), Philadelphia: The American Philosophical Society
*{{en}} {{Aut|Chambers, David S.}}, ''War, Culture and Society in Renaissance Venice'', Cambridge University Press
*{{en}} {{Aut|Harris, Mathew Arnold}}, '' The life and times of Rodrigo Borgia, Pope Alexander VI'', New York, Brentano’s
*{{Aut|Collins, Roger}}, ''Sleutelbewaarders'' ({{ISBN|9789035131521}}), Amsterdam, Uitgeverij Bert Bakker
*{{Aut|Piccolomini, Aeneas Silvius}}, ''Memoires van een Renaissancepaus'' ({{ISBN|9058480615}}), ‘s Hertogenbosch, Uitgeverij Voltaire bv
==Externe links==
*{{en}}[http://www.newadvent.org/cathen/01289a.htm ''Catholic Encyclopedia'']
* {{it}}[https://web.archive.org/web/20080905044759/http://www.pratodellavalle.org/prato/html/paolo.htm Standbeeld Paulus II in Padua]
* {{en}}[http://www.fiu.edu/~mirandas/bios1440.htm#Barbo Pietro Barbo]

== Referenties ==
{{references||2}}

{{Bibliografische informatie}}
{{Navigatie pausen}}

[[Categorie:Paus|Paulus II]]
[[Categorie:Kardinaal-nepoot]]
[[Categorie:15e-eeuws bisschop]]
[[Categorie:Bisschop van Vicenza]]
[[Categorie:Bisschop van Padua]]
[[Categorie:Abt van Montecassino]]
[[Categorie:15e-eeuws abt]]

Paus Paulus II - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd