Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-04-07T19:24:49Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Papal Legate - Project Gutenberg eText 16531.jpg|thumb|[[Miniatuur (handschrift)|Miniatuur]] van een pauselijk legaat in de periode van [[Paus Bonifatius VIII|Bonifatius VIII]].]]
Een '''pauselijk legaat''' is een [[gevolmachtigd minister#Diplomatie|gezant]] van de [[paus]] die met bepaalde [[machtiging (juridisch)|volmachten]] is uitgerust. De naam in het Latijn is ''legatus a latere'', wat letterlijk betekent: ''gezant gezonden van de zijde van de paus''. Een legaat van de paus bekleedt één of meer bevoegdheden van de paus zelf.<ref>{{Citeer web
| url = https://www.britannica.com/topic/legate-Roman-Catholicism#ref115739
| titel = Legate; Papal Legate
| werk = Encyclopaedia Britannica
| uitgever = Britannica, Chicago
| taal = en
}}</ref>

== Legatus a latere ==
Vanaf met name de twaalfde eeuw gingen de pausen er meer en meer toe over om juridische conflicten waarover zij in [[hoger beroep]] om een oordeel werden gevraagd, in handen te geven van een gevolmachtigd rechter (''iudex delegatus''). Deze werd ermee belast om het pauselijk [[vonnis]] aan twistende partijen op te leggen. Vaak kreeg een [[abt (abdij)|abt]] of [[bisschop]] uit een aangrenzende streek deze opdracht. Er zijn bijvoorbeeld uit de twaalfde eeuw al duizenden [[decretalen]] bekend met dergelijke vonnissen in briefvorm. Zo mocht een legaat bijvoorbeeld gelovigen [[excommuniceren]], een vonnis dat exclusief door een paus kon geveld worden. De belangrijkste decretalen werden verzameld, geredigeerd en uiteindelijk opgenomen in het [[canoniek recht|kerkelijke recht]], zoals in de ''Decretales Gregorii IX'' van 1234, ook wel ''Liber Extra'' genoemd, van [[paus Gregorius IX]]. Verschillende pausen waren zelf ooit pauselijk legaat.

De pausen stelden ook legaten aan om grote inspectiereizen en [[visitatie]]s uit te voeren. Beroemd is de reis van kardinaal [[Nicolaus Cusanus]] in 1451 om de toestand van de Rooms-Katholieke Kerk in de Noordelijke Nederlanden te onderzoeken. Andere pauselijke legaten waren gouverneurs over steden van de [[Pauselijke Staat]] en [[Pauselijke legaat van Avignon|in Avignon]].

De canones 362 tot en met 367 van de ''Codex Iuris Canonici'' van 1983 behandelen de status en taken van pauselijke legaten volgens het huidige [[canonieke recht]]. Zo introduceerde paus [[Paulus VI]] in 1969 de mogelijkheid dat een pauselijk legaat een leek kan zijn.<ref>{{Citeer web
| url = http://www.vatican.va/content/paul-vi/it/motu_proprio/documents/hf_p-vi_motu-proprio_19690624_sollicitudo-omnium-ecclesiarum.html
| titel = Sollicitudo Omnium Ecclesiarum
| achternaam = Paus Paulus VI
| datum = 1969
| formaat = Lettera Apostolica in forma di Motu Proprio
| uitgever = L'Ufficio dei rappresentanti del pontefice Romano, Vaticaanstad
| taal = la
}}</ref> Dit was voor 1969 steeds een geestelijke.

== Legatus natus ==
Een legatus natus is een ''legatus a latere'' die deze bevoegdheid ambtshalve verwerft. ''Natus'' betekent in die zin door de ambtsaanvaarding als het ware ''geboren'' als pauselijk legaat. Vaak ging het om [[Primaat (persoon)|primaten]] van de Roomse Kerk en andere belangrijke [[Prelaat|prelaten]]. Zo waren ambtshalve legaat: de [[Aartsbisdom Keulen|prins-aartsbisschop van Keulen]]; de [[Aartsbisdom Esztergom-Boedapest|aartsbisschop van Gran-Esztergom-Boedapest]] die primaat van Hongarije is; de [[Aartsbisdom Mainz|prins-aartsbisschop van Mainz]] als [[Primas Germaniae|primaat van Germania]]; de [[Aartsbisdom Gniezno|aartsbisschop van Gniezno]] als primaat van Polen. Tot de [[Reformatie]] was de (katholieke) [[Aartsbisdom Canterbury|aartsbisschop van Canterbury]] - de primaat van Engeland - een legatus natus.<ref>{{Citeer web
| url = https://www.catholicculture.org/culture/library/dictionary/index.cfm?id=34552
| titel = Legatus natus
| werk = Catholic Dictionary
| uitgever = Catholic Culture - Trinity Communications
| taal = en
}}</ref>

== Andere legaten ==
Andere legaten van de paus, andere dan de ''legatus a latere'' zijn volgens het canoniek recht:
*[[Nuntius]], pronuntius en internuntius: dezen hebben een diplomatieke status
* [[Nuntius|Apostolisch delegaat]]: deze heeft geen diplomatieke status en verzorgt enkel de ''apostolische'' relatie, dit wil zeggen de contacten met de lokale geestelijkheid.

{{Appendix}}

[[Categorie:Middeleeuws recht]]
[[Categorie:Geestelijk ambt in de Rooms-Katholieke Kerk]]

Pauselijk legaat - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd