Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-05-20T14:11:53Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

'''''Peinture Bogaerts''''' was een reproductiebedrijf voor schilderijen en portretschilderijen met hoofdvestiging in [[Boxtel (plaats)|Boxtel]] (Nederland). Het bedrijf werd in 1880 opgericht in [['s-Hertogenbosch]] door [[Henri Bogaerts|Henricus Adrianus Bogaerts]], onder de bedrijfsnaam 'Peinture H. Bogaerts')<ref>[https://rkd.nl/nl/explore/artists/309517] RKD - Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis. Henri Bogaerts.</ref> en was minstens tot in 1938 operationeel. Andere benamingen voor het bedrijf zijn "Kunstinrichtingen H. Bogaerts & Cie" (de officiële bedrijfsnaam), "Kunstinrichtingen Peinture Bogaerts", "Peinture H. Bogaerts" en "H. Bogaerts & Co." De benaming ''Peinture Bogaerts'' is de meest bekende en de meest gangbare.

Henri Bogaerts was gehuwd met Catherina Wilhelmina Maria Lutkie (’s-Hertogenbosch, 27 mei 1845 – Boxtel, 30 juni 1901) en maakte tussen 1879 en 1902 met succes duizenden reproducties, tezamen met zijn vier zoons:
: [[Hubert Bogaerts|Hubert]] (''Hubertus Aloisius Henricus Maria Bogaerts'', ’s-Hertogenbosch, 18 november 1869 – ?),
: [[Emile Bogaerts|Emile]] (''Emilius Henricus Christianus Maria Bogaerts'', ’s-Hertogenbosch, 5 mei 1873 – Vught, 14 februari 1939),
: Henri jr. (''Henricus Aloysius Wilhelminus Maria Bogaerts'', ’s-Hertogenbosch, 1 mei 1877 – Boxtel, 24 februari 1933)
: [[Louis Bogaerts|Louis]] (''Aloisius Antonius Henricus Maria Bogaerts'', ’s-Hertogenbosch, 6 september 1878 – Nuenen (Nuenen, Gerwen en Nederwetten), 27 oktober 1957)

Van 1891 tot minstens 1938 bevond ''Peinture Bogaerts'' zich te Boxtel, eerst op Burgakker 6 (1891-1900), daarna in de Molenstraat 8-10 (1900-1921) en ten slotte in de Stationsstraat 105 (van ca. 1922 tot minstens 1938). In 1902 was er een vestiging van ''Peinture Bogaerts'' in de Bergstraat 20 te [[Brussel (stad)|Brussel]] (''La Société Belge des Portraits Bogaerts'') dat werd uitgebaat door de oudste zoon [[Hubert Bogaerts]]. Volgens Scheen & van Oirschot (1963) werd ''Peinture Bogaerts'' na de dood van Henri Bogaerts jr. in 1933 opgeheven,<ref>[http://www.bossche-encyclopedie.nl/personen/bogaerts,%20henri.htm#top Henri Bogaerts] P. Scheen Lex en Anton van Oirschot: 'De kranten in Brabant, 1963', in ''Encyclopedie van Noord-Brabant'' 1 (1985), p. 176.</ref> maar onder meer in de 'Zeeuwsche Koerier' van april 1938, meer dan vijf jaar ná het overlijden van Henri Bogaerts jr., wordt nog een opdracht voor "Kunstinrichtingen H. Bogaerts & Co" te Boxtel voor levering van een in olieverf geschilderd portret vermeld.<ref name="krantenbankzeeland">[https://krantenbankzeeland.nl/issue/zko/1938-04-01/edition/null/page/11?query=Bogaerts&f_periodicalcode%5B0%5D=zko&f_issuedate%5B0%5D=1900-01-01T00:00:00Z--%2B100YEARS&f_issuedate%5B1%5D=1930-01-01T00:00:00Z--%2B10YEARS&f_issuedate%5B2%5D=1938-01-01T00:00:00Z--%2B1YEARS&sort=relevance Artikel in de 'Zeeuwsche Koerier' dd. 1/4/1938, p.11.]</ref> In de 'Vlissingse Courant' dd. 31/10/1938 wordt in een advertentie melding gemaakt van een schenking van een olieverfportret van [[Ludwig van Beethoven]] door H. Bogaerts & Cie., Boxtel.<ref>[https://krantenbankzeeland.nl/issue/vco/1938-10-31/edition/0/page/6?query=%20bogaerts&period=1938&sort=relevance&f_periodicalcode%5B0%5D=zko%7Cvco Advertentie in de 'Vlissingse Courant' dd. 31/10/1938, p.6 : 'Olieverf copie "Beethoven musiceerend aan de piano".]</ref> In tegenstelling tot wat Altena, van de Laar en Stijnman (1997)<ref>Altena, M., van de Laar, M. en Stijnman, A. (1997). 'Henri Bogaerts, een leven tussen tijdschriften, houtgravures en kunstreproducties. Fotografie in dienst van de reproductie', in: Het licht van de negentiende eeuw. De komst van de fotografie in de provincie Noord-Brabant, Eindhoven 1997, 169-182.</ref> en Scheen & van Oirschot (1963) in hun publicaties vermelden, was ''Peinture Bogaerts'' dus nog minstens tot in 1938 actief.

== De reproductietechnieken ''Peinture Bogaerts'' ==
De reproductietechnieken ''Peinture Bogaerts'' zijn een eigen uitvinding van [[Henri Bogaerts|Henri Bogaerts sr.]] waarvoor hij op 17/12/1878 [[Octrooi|patent]] aanvroeg. Het patent werd erkend onder het United States Patent nr. 212887 van 4/3/1879. Waarschijnlijk was hij al rond 1876 met de ontwikkeling van zijn reproductietechnieken begonnen.<ref>[https://www.yumpu.com/nl/document/read/39698584/sol-fecit-heemkundekring-boxtel/31 'Sol fecit'. Uitvinding en ontwikkeling fotografie in a nutshell, met inbegrip van een bescheiden component uit het Brabantse Boxtel (p. 30).]</ref> De ''Peinture Bogaerts'' bestond in feite uit twee technieken. Enerzijds was er de reproductietechniek waarmee de familie Bogaerts bestaande schilderijen imiteerde (vanaf 1879),<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=dts:2748062:mpeg21:0006 artikel in het ''Nieuwsblad voor den Boekhandel'', jrg. 46, 1879, no 54, 08-07-1879]</ref> en anderzijds het portrettenbedrijf dat van zwart-witfoto’s geschilderde portretten in kleur maakte (eveneens vanaf 1879).<ref>[https://rkd.nl/nl/explore/images/180488] Trant van Peinture H. Bogaerts; portret van Gerardus Hermanus Gregorius Heijdenrijck (1826-1903), 1879 gedateerd. RKD - Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis.</ref> Men kon een foto opsturen en kreeg een geschilderd portret terug. Er hoefde dus niet geposeerd te worden, waardoor men voor weinig geld toch een schilderij had. Henri Bogaerts en zijn zoons Hubert, Henri jr. en Louis maakten gedurende meer dan veertig jaar (1891 – 1938)<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSADB01:000017146:mpeg21:a0042 krantenartikel in de ''Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche Courant'', 23-05-1935]</ref><ref name="krantenbankzeeland"/> reproducties van schilderijen en fotoportretten die men bijna niet van het origineel kon onderscheiden. Zijn zoon Emile hield zich bezig met de administratie en het management van het bedrijf. Ook de oudste zoon, Hubert, vroeg patent aan voor een procédé waarmee kopieën van olieverfschilderijen konden gemaakt worden. Het werd aangevraagd op 18/9/1905 en erkend onder het United States Patent nr. 827606 van 31/7/1906.

Ondanks veel onderzoek weet men nog altijd niet precies op welke manier een ''Peinture Bogaerts'' tot stand kwam.<ref name="Solfecit">[https://www.yumpu.com/nl/document/read/39698584/sol-fecit-heemkundekring-boxtel/31 'Sol fecit'. Uitvinding en ontwikkeling fotografie in a nutshell, met inbegrip van een bescheiden component uit het Brabantse Boxtel (p. 33).]</ref><ref>Breukelen, R.H.M. van,[http://www.bossche-encyclopedie.nl/publicaties/bossche%20bladen/pdf/1996-3Breukelen.pdf "Een vergeten pionier: boekdrukker Henri Bogaerts (1842-1902)"] in '''s-Hertogenbosch: driemaandelijks tijdschrift over de geschiedenis van 's-Hertogenbosch'', 1996, p. 84-93. P. 88; De Peinture Bogaerts.</ref>

=== Reproductietechniek voor de productie van geïmiteerde schilderijen ===
Voor de reproductie van geïmiteerde schilderijen (replica’s van reeds bestaande schilderijen) werd een afbeelding met behulp van fotografie (lichtdruk)<ref>Lichtdruk is een reproductieprocedé waarbij een origineel van een transparante drager wordt overgebracht op lichtdrukpapier of ander materiaal met een voor lichtdruk gevoelige laag (een geprepareerde laag).</ref> in kleuren op geprepareerd schilderslinnen of op een paneel gedrukt dat al voorzien was van een reliëf van penseelstreken (dit reliëf werd gevormd door een metalen cliché in een dikke grondlaag te drukken). Daarna werd de druk met olieverf overschilderd. De reproductietechniek van ''Peinture Bogaerts'' was eigenlijk een malprocedé. De schilderijen werden in tekening en kleur weergegeven en het oppervlak van het origineel schilderij werd geïmiteerd. Hierdoor kon het origineel meerdere keren gereproduceerd worden. De schildering gecombineerd met het reliëf en de gelijkenis met de oorspronkelijke afbeelding suggereerden dat men te maken had met een origineel schilderij. Maar als men zulk geïmiteerd schilderij nauwkeurig bekijkt bemerkt men dat de penseelstreken dikwijls helemaal niet met de afbeelding op het schilderij overeenkomen. Soms lopen de penseelstreken dwars over verschillende kleuren. Dit komt doordat voor elk geïmiteerd schilderij hetzelfde, al van een reliëf met penseelstreken voorzien oppervlak (schildersdoek of paneel) gebruikt werd, een "mal-oppervlak" dus. Om een duidelijk beeld te krijgen van de opbouw van deze schilderijen werden laag voor laag kleine monsters genomen die in een labo onderzocht werden. Zo ontdekte men dat onder de verflaag een dun laagje met een dikte van slechts drie tot negen micrometer zat dat geen verflaag was. Door de aanwezigheid van dit dunne laagje kon men aantonen dat er voor de vervaardiging van geïmiteerde schilderijen een drukgang aan te pas kwam. De exclusieve reproducties werden aangeprezen als 'sieraad zoowel in pastorieën en kloosters als in de huiskamers van katholieken.'

=== Geschilderde portretten op basis van zwart-wit foto’s ===
[[Bestand:Foto uit maart 1889 door Gustave Macaire.jpg|thumb|links|200px|Het bidprentje van Guido Gezelle (november 1899). Het is gebaseerd op een foto uit maart 1889 door Gustave Macaire van een portrettekening in houtskool.]]
[[Bestand:Schilderij met Guido Gezelle, signatuur 'Bogaerts Bruxelles', 1889 of 1902.jpg|thumb|rechts|320px|Schilderij in olieverf van Guido Gezelle met zijn twee eretekens, door het atelier ''Bogaerts Bruxelles'' (1902). Hoogte 109 cm x breedte 84 cm.]]
Naast reproducties maakte ''Peinture Bogaerts'' ook peintures in de vorm van geschilderde portretten in kleur die naar (toentertijd zwart-wit) foto’s werden gemaakt. Men kon eenvoudig een foto naar het bedrijf opsturen of naar een vertegenwoordiger van het bedrijf, tezamen met een haarlok en opgave van de kleur van de ogen. Van de foto werd in de donkere kamer een lithografie gemaakt die men uitvergroot en in spiegelbeeld door middel van een voor die tijd zeer geavanceerde en unieke vorm van lichtdruk (een druktechniek) op geprepareerd schilderslinnen afdrukte. Op de inkt bracht men een doorzichtig laagje aan waarop geschilderd kon worden zonder dat de inkt zich met de verf kon mengen. De kunstschilder gebruikte de afdruk van de donkere gedeelten van het gezicht, zoals het haar, als onderliggende tekening. Deze donkere laag is soms nog zichtbaar. De haar- en schaduwgedeelten werden door dunne lagen olieverf overschilderd zodat de donkere, gedrukte laag eronder nog voldoende zichtbaar was. Handen, kleding en achtergrond werden met een dikke laag olieverf geschilderd. [[Hubert Bogaerts]] (of zijn atelier te Brussel) maakte in de laatste helft van 1902 een portretschilderij van onder meer de Vlaamse priester-dichter [[Guido Gezelle]]. Hiervoor gebruikte hij een foto uit 1889. De gelijkenis tussen deze foto en het portretschilderij is frappant. Het werd op verzoek van [[Jan Tremmery]] ([[Kortrijk]], 28 augustus 1855 – Kortrijk, 24 april 1927) gemaakt, meer dan waarschijnlijk naar aanleiding van de herdenking van Guido Gezelle te Kortrijk op 20 april 1903.

== Literatuur ==
* [http://www.bossche-encyclopedie.nl/personen/bogaerts,%20henri.htm H.A. Bogaerts] in Bossche Encyclopedie
* {{Link RKD|id=339750|label=Peinture H. Bogaerts}}
* {{Link RKD|id=309517|label=H.A. Bogaerts}}
* {{Link RKD|id=120709|label=Louis Bogaerts}}
* [http://www.bossche-encyclopedie.nl/publicaties/bossche%20bladen/pdf/1996-3Breukelen.pdf Peinture Bogaerts] in Bossche Encyclopedie
* {{US patent|827606}} patent 1906 aangevraagd door Hubert Bogaerts
* {{US patent|212887}} patent 1878 aangevraagd door Henri Bogaerts
* U.S. Patent 1660593A 1928 aangevraagd door Hubert Bogaerts (https://patentimages.storage.googleapis.com/2a/77/9b/d03b1eaedd148d/US1660593.pdf)

{{Appendix}}

[[Categorie:Druktechniek]]
[[Categorie:Voormalig Nederlands bedrijf]]

Peinture Bogaerts - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd