Colani op 28 nov 2025 om 15:36

2025-11-28T15:36:48Z

Nieuwe pagina

{{Infobox kunstenaar
| naam = Pieter Lastman
| afbeelding = Pieter_Pietersz._Lastman_002.jpg
| onderschrift = Zelfportret 1630 - Pieter Pieterszoon Lastman
| volledige naam = Pieter Pieterszoon Lastman
| bijnaam =
| geboren = 1583
| overleden = 4 april, [[1633]]
| land = [[Bestand:Prinsenvlag.svg|20px|border]] [[Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden]]
| beroep = [[Kunstschilder]]
| signatuur =
| monogram = PL
| jaren-actief =
| stijl = [[Barok (stijlperiode)|Barok]]
| bekende-werken =
| RKD = 48209
}}

'''Pieter Pietersz. Lastman''' ([[Amsterdam]], [[1583]] - Amsterdam, [[4 april]] [[1633]]) was een [[Nederland]]s [[kunstschilder|schilder]] uit de [[Gouden Eeuw (Nederland)|Gouden Eeuw]]. Hij was een vernieuwer en vruchtbaar [[Kunstschilder|schilder]] van [[historiestuk]]ken, maar is vooral bekend als de [[leermeester]] van [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]]. Hij schilderde Bijbelse en mythische scènes met veel oog voor het landschap. Hij was een toonaangevende schilder en kenner van Italiaanse kunst aan het begin van de [[17e eeuw]]. In zijn schilderijen ligt de expressie niet meer, zoals bij de [[Maniërisme|maniëristen]], in de gekunstelde, bewegende naakte lichamen, maar vooral in het gezicht, de handen en de voeten.

== Biografie ==
Lastman was de zoon van een stadhuisbode, die na de [[Alteratie (Amsterdam)|Alteratie]] werd ontslagen, omdat hij katholiek bleef. Zijn moeder was een gewaardeerd en beëdigd taxateur van goederen. Lastman groeide op in de [[Jansstraat (Haarlem)|Sint Jansstraat]] en kreeg schilderlessen van een broer van [[Jan Pietersz Sweelinck]]. Gerrit Sweelinck was in de leer bij [[Cornelis van Haarlem]].
Op zijn reis naar [[Italië]] tussen [[1602]] en [[1606]] heeft Lastman veel inspiratie opgedaan van de Italiaanse meesters. Vooral de werken van [[Paolo Veronese]], [[Hans Rottenhammer]], [[Caravaggio (schilder)|Caravaggio]] en [[Adam Elsheimer|Elsheimer]] hebben zichtbaar indruk op hem gemaakt. Hij ontwikkelde, in navolging van deze meesters, een [[retoriek|retorische]] schilderstijl met felle kleuren en uitbundige gebaren. In [[Venetië (stad)|Venetië]] ontmoette hij [[Jan Pynas]].

Terug in Amsterdam vestigde Lastman zich bij zijn moeder in de [[Sint Antoniesbreestraat]]. Zij woonde naast burgemeester [[Geurt van Beuningen]]. Lastman leverde tweeëntwintig schilderijen (op [[Koper (element)|koper]]) aan [[Christiaan IV van Denemarken]]. [[Claes Cornelisz. Moeyaert]] was waarschijnlijk betrokken bij deze opdracht. Lastman bracht de historieschilderkunst op internationaal niveau en is geprezen door dichters als [[Joost van den Vondel|Vondel]] en [[Theodore Rodenburg]].

Lastman had twee jaar lang [[Jan Lievens]] als leerling, Rembrandt bleef slechts een half jaar in de leer en woonde bij hem in huis. Pieter Lastman bleef ongehuwd, alhoewel hij de zuster van [[Gerbrand Adriaensz. Bredero|Bredero]] had beloofd met haar te trouwen. In [[1632]] verhuisde hij naar zijn broer, vanwege zijn slechte gezondheid. Lastman was bevriend met de schilder [[Cornelis van der Voort]].

Rembrandt bewonderde in Lastmans werken de accentuering en differentiatie van de handelende personen en hun plaatsing op verschillende niveaus. De werken van Pieter Lastman behoren tot de [[Barok (stijlperiode)|Barok]]. Hij is een van de [[Lijst van Oude Hollandse meesters|Oude Hollandse Meesters]].

== Schilderijen ==
* ''[[Juno (godin)|Juno]] betrapt [[Jupiter (god)|Jupiter]] met [[Io (mythologie)|Io]]''
* ''De rust op de vlucht naar Egypte''
* ''Jozef verkoopt het graan aan zijn broers'', 1612
* ''[[De wegzending van Hagar en Ismaël]]'', 1612
* ''De Verrijzenis'', 1612
* ''Het offer van Abraham'', ca. 1612
* ''De offerstrijd tussen Orestes en Pylades'', 1614
* ''[[Abraham]] op weg naar [[Kanaän (gebied)|Kanaän]]'', 1614
* ''De kruisiging'', 1616
* ''De triomf van Mordechai'', 1617
* ''De verkondiging door de engel'', 1618
* ''[[Odysseus en Nausicaa (Pieter Lastman)|Odysseus en Nausicaa]]'', 1619
* ''Jonas en de walvis'', 1621
* ''De bewening van Abel'', 1624
* ''Studie van een knielende man'', 1625
* ''Hagar en de engel in de woestijn'', circa 1625
* ''De triomf van Sesostris'', 1631

== Galerij ==
<gallery>
Bestand:Pieter Pietersz. Lastman 001.jpg|''[[De wegzending van Hagar en Ismaël]]'', 1612, [[Hamburger Kunsthalle]]
Bestand:Lastman orestes.jpg|''De offerstrijd tussen Orestes en Pylades'', 1614, [[Rijksmuseum Amsterdam|Rijksmuseum, Amsterdam]]
Bestand:Lastman Odysseus and Nausicaä.jpg|''[[Odysseus en Nausicaa (Pieter Lastman)|Odysseus en Nausicaa]]'', 1619, [[Alte Pinakothek]], [[München]]
Bestand:Lille PdBA Lastman hippocrate democrite.jpg|''Hippocrates en Democritus'', 1622, [[Museum voor Schone Kunsten (Rijsel)|Musée des Beaux Arts, Lille]]
Bestand:The Lamentation of Abel, by Pieter Lastman.jpg|''De bewening van Abel'', 1624, [[Rembrandthuis]], Amsterdam
</gallery>

== Bronnen ==
* Fuchs, R. (2006) ''Rembrandt spreekt, een verslag''. De Bezige Bij, Amsterdam. ISBN 9023419308
* Dudok van Heel, S.A.C. (1975) ''Waar woonde en werkte Pieter Lastman'' (1583-1633)? In: Maandblad [[Amstelodamum]], p. 31-6.
* Tümpel, C. (1992) Rembrandt, p. 14-9.

== Externe links ==
* [http://www.artcyclopedia.com/artists/lastman_pieter.html Pieter Lastman op Artcyclopedia met veel links]
* [http://www.rijksmuseum.nl/aria/aria_assets/SK-A-2354?lang=nl&context_space=&context_id= Pieter Lastman in het Rijksmuseum]
* [http://www.virtual-history.com/person.php?personid=203 Literatuuroverzicht]
{{Bibliografische informatie}}
{{DEFAULTSORT:Lastman}}

[[Categorie:Nederlands kunstschilder]][[Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 17e eeuw]]

Pieter Lastman - Bewerkingsoverzicht

Colani op 28 nov 2025 om 15:36