Colani: 1 versie geïmporteerd

2024-06-15T22:35:57Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:RSD-10 2009 G1.jpg|thumb|RSD-10-raket, opgesteld bij het museum in de [[Vinnytsja]]]]
[[Bestand:Rsd10 missile.jpg|thumb|De drie [[MIRV|meervoudige onafhankelijk richtbare kernkoppen]] (MIRV's) in de kop van de raket]]
[[Bestand:RSD-10 Pioneer and MGM-31 Pershing at the National Air and Space Museum, Dec 2017.jpg|thumb|Een RSD-10 Pioneer (links) en MGM-31 Pershing in het [[National Air and Space Museum]]]]
De '''RSD-10 Pioner''' ([[Russisch]]: ракета средней дальности; ''raketa sredny dalnosti'' (РСД; ''RSD'') «Пионер»; middellangeafstandsraket "Pionier") ([[NAVO-codenaam]] '''SS-20 Saber''') was een mobiele [[middellange ballistische raket]] (MRBM) met een [[atoombom|nucleaire lading]], die werd geproduceerd en ingezet door de [[Sovjet-Unie]] van 1976 tot 1988. De namen voor de verschillende modellen in de [[GRAOE]]-index waren 15Zj45, 15Zj45OeTTCh en 15Zj53. Door het tekenen van het [[INF-verdrag]] werd de raket buiten dienst gesteld.

== Specificaties ==
De raket had een lengte van 16,5 meter, een [[diameter]] van 1,79 meter en woog 37,1 ton. De raket was gebaseerd op twee vaste brandstoftrappen met [[glasvezel]]bekleding van de [[RT-21 Temp 2S]] (SS-16 Sinner) en werd daarom ook wel aangeduid als '''RT-21M Pioner'''. De raket had oorspronkelijk een bereik van 600 tot 5000 kilometer, maar latere raketten hadden mogelijk een bereik tot 7500 kilometer.

Aanvankelijk was de raket uitgerust met een enkele 1 [[Megaton|MT]] [[kernkop]] van 1,6 ton (mod 1), maar latere modellen konden een of twee kernkoppen en vanaf 1980 drie [[MIRV|meervoudige onafhankelijk richtbare kernkoppen]] (MIRV's) van 150 [[kiloton|KT]] (Pioner OeTTCh - mod 2).<ref>OeTTCh (УТТХ) staat voor ''oeloetsjsjennye traktiko-technitsjeskieje charakteristiki'' (улучшенные тактико-технические характеристики); "verbeterde tactische technische eigenschappen" en wordt bijvoorbeeld ook gebruikt in de Russische ballistische raket [[RT-2OeTTcH Topol M]] (Navo-codenaam: ''SS-27'')</ref> De [[Circular Error Probable]] (CEP, een maat voor de trefnauwkeurigheid) werd ook verminderd; van 550 meter naar 150 tot 450 meter.

=== Overzicht van varianten van de RSD-10 Pioner ===
{| class="wikitable"
|'''Systeem'''
|'''RSD-10 Pioner'''
|'''RSD-10 Pioner-OeTTCh'''
|'''RSD-10 Pioner-3'''
|-
|[[Noord-Atlantische Verdragsorganisatie|NAVO]]-codenaam
|SS-20 Saber mod 1
|SS-20 Saber mod 2
|SS-X-28
|-
|Geleid wapen
|15Zj45
|15Zj53
|15Zj45OeTTCh
|-
|Indienststelling
|1975
|1980
|Ontwikkeling stopgezet
|-
|Lengte
|16,49 m
|16,49 m
|17,00 m
|-
|Rompdiameter
|1.790 mm
|1.790 mm
|1.790 mm
|-
|Vleugelwijdte
|2.900 mm
|2.900 mm
|2.900 mm
|-
|Gewicht
|37.000 kg
|37.000 kg
|onbekend
|-
|Draaglast
|1.500 kg
|1.700 kg
|1.300 kg
|-
|Kernkop
|1 kernkop met 500 of 1000 [[Kiloton|KT]]
|3 MIRV's met 150 KT
|3 MIRV's met 50 of 75 KT
|-
|Bereik
|5.000 km
|5.400 km
|5.500-7.000 km
|-
|Besturing
|[[traagheidsnavigatie]]
|traagheidsnavigatie
|traagheidsnavigatie
|-
|Treffingsnauwkeurigheid (CEP)
|550 m
|400 m
|450-1.000 m
|}

== Ontwikkeling ==
De raket was bedoeld als aanvulling op of vervanging van de raketten [[R-12 (raket)|R-12]] Dvina (SS-4 Sandal) en de [[R-14 (raket)|R-14]] Tsjoesovaja (SS-5 Skean), die respectievelijk in dienst werden genomen in 1958 en 1961 in de Sovjet-Unie en de [[Warschaupact]]landen. De raket werd ontwikkeld vanaf 1966<ref>{{en}} {{Citeer web|url=http://www.missilethreat.com/missilesoftheworld/id.139/missile_detail.asp|title=SS-20|publisher=MissileTreat|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070311090941/http://www.missilethreat.com/missilesoftheworld/id.139/missile_detail.asp|archivedate=2007-03-11}}</ref> en een conceptversie werd goedgekeurd in 1968, waarbij de bouw werd toegewezen aan het [[Instituut voor Thermische Technologie van Moskou]], dat toen onder leiding stond van Aleksandr Nadiradze. De raketten werden gebouwd in de machinebouwfabriek van Votkinsk. De eerste vluchttesten startten in 1974 en de RSD-10 werd in dienst genomen op 11 maart 1976, al waren de eerste eenheden pas operationeel in augustus van dat jaar.

Tot 1986 werden 29 lanceerinrichtingen (waaronder een bij [[Pavsjino]], waarvan de raketten naar verluidt op België stonden gericht) uitgerust met 405 RSD-10-raketten. Een deel werd opgesteld in [[raketsilo]]'s, maar het grootste deel op [[mobiele raketlanceerinrichting]]en; het 12x12-transport- en startvoertuig TELAR [[MAZ-547]]V. Vanaf de MAZ-547V konden raketten binnen een minimale waarschuwingstijd van 5 tot 15 minuten worden afgevuurd. In de jaren tachtig waren enkele honderden raketten in het westen van de Sovjet-Unie opgesteld, geschikt voor meer dan 1000 kernkoppen. In totaal werden 654 raketten gebouwd en 499 mobiele lanceerinrichtingen. Volgens gegevens van het Duitse [[Ministerie van Defensie (Duitsland)|ministerie van Defensie]] beschikte de Sovjet-Unie in september 1983 over 39 stellingen met RSD-10-raketten met 351 inzetbare raketten, die maximaal 1.053 kernkoppen konden dragen. 243 raketten waren in de westelijke [[militair district|militaire districten]] Wit-Rusland, Karpaten en Oeral. De raketten konden alleen doelen in de directe nabijheid van de Sovjet-Unie, zoals Europa, de [[Volksrepubliek China]] en [[Zuid-Korea]], raken en konden de [[Verenigde Staten]] (afgezien van [[Alaska]]) dan ook niet bereiken.

== Strategisch belang ==
De raket werd gezien als een belangrijke stap voorwaarts voor de Sovjet-Unie, daar deze de mogelijkheid bood om vrijwel alle [[NAVO]]-basissen en wapenopslagplaatsen in West-Europa uit te schakelen met [[chirurgische aanval|chirurgische atoomaanvallen]]. Zo werd het gevaar van de [[Tactisch kernwapen|tactische nucleaire tegenmacht]] in het geval van een hypothetische grote Sovjet-invasie in Europa of een invasie van de NAVO in Oost-Europa geneutraliseerd. Overigens rekende de militaire leiding van de Sovjet-Unie hier begin jaren 80 niet meer op, daar men zelf wel inzag dat de NAVO een defensieve organisatie was.{{Bron?||2021|09|26}} De overmacht in wapenkracht voor het Warschaupact was op alle vlakken groter, maar de Sovjet-soldaten waren slecht getraind in het gebruik van wapens en lidstaten als Polen, [[Hongarije]] en [[Tsjecho-Slowakije]] werden gewantrouwd als betrouwbare partners. Soms wordt daarom wel gedacht dat de overmacht aan raketten moest dienen voor een eventuele 'first-strike', maar dit leken zij in werkelijkheid niet van plan te zijn geweest. Het doel zou volgens sommige onderzoekers zijn geweest om stap voor stap meer overwicht te verkrijgen op de regeringen van West-Europa en het zo los te weken van de Verenigde Staten.<ref>{{en}} {{Citeer web|url=http://books.google.nl/books?id=8Nc-1Nc2aIwC&pg=PA38|titel=Beyond the wall: Germany's road to unification|auteur=Elizabeth Pond|uitgever=Brookings Institution Press|jaar=1993}}</ref>

De raket wordt tevens beschouwd als de meest betrouwbare middellange ballistische raket ooit: technisch falen kwam bij geen enkele lancering voor. Ook was het de enige middellange raket die ooit (gedeeltelijk) werd uitgerust met het MIRV-systeem.

== NAVO-reactie en verdrag ==
Als reactie op de stationering van de SS-20 raketten nam de NAVO in 1979 een [[NAVO-dubbelbesluit|dubbelbesluit]]: de stationering van 464 [[Tomahawk (kruisvluchtwapen)|Tomahawk-kruisraketten]] en 108 [[MGM-31 Pershing|Pershing II]]-raketten als bescherming tegen de RSD-10 en een gelijktijdig aanbod om over wapenvermindering te onderhandelen. Dit leidde uiteindelijk in 1987 onder [[Michail Gorbatsjov]] tot het [[INF-verdrag]], waarbij overeengekomen werd dat alle atoomraketten met een bereik van 600 tot 5000 kilometer zouden worden ontmanteld.

Tussen 1987 en mei 1991 werden vervolgens bijna alle RSD-raketten en de bijbehorende mobiele lanceerinrichtingen vernietigd en gedeeltelijk vervangen door de ICBM-raket [[RT-2PM]] (RT-RS-12M; NAVO-codenaam: SS-25). Vijftien RSD-10's en Pershing II's werden bewaard om de overeenkomst te gedenken. Een RSD-10 bevindt zich in het [[Museum van de Grote Vaderlandse Oorlog (Kiev)|Museum van de Grote Vaderlandse Oorlog]] in de Oekraïense hoofdstad [[Kiev]] en een andere in het [[National Air and Space Museum]] in de Amerikaanse hoofdstad [[Washington D.C.]].

{{Appendix|2=
{{References}}
}}
{{Commonscat|RSD-10 Pioneer}}

[[Categorie:Koude Oorlog]]
[[Categorie:Kernraket]]

RSD-10 - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd