Colani op 23 okt 2025 om 12:34

2025-10-23T12:34:52Z

Nieuwe pagina

[[Bestand:StPetersBasilicaEarlyMorning.jpg|thumb|De [[Sint-Pietersbasiliek]] bij avond]]
De '''Romeinse Curie''' (Latijn: ''Curia Romana'') is het bestuursapparaat van de paus en wordt gevormd door de organen van de [[Heilige Stoel]] die de [[paus]] bijstaan in het vervullen van zijn taken als hoofd van de [[Rooms-Katholieke Kerk]].

Het woord curie is afgeleid van het [[Latijn]]se ''curia'', dat verwijst naar de plaats waar in de [[klassieke oudheid]] de [[Senaat (Rome)|Romeinse senaat]] vergaderde. Later werd de term gebruikt om het paleis van de vorst aan te duiden en stilaan ook voor het ‘vorstelijke huis’, de [[hofhouding]] die de vorst bijstond in zijn bestuurstaak.

De term curie wordt ook wel gebruikt voor de bestuursorganen van een [[bisdom]]. In dat geval gaat het om een [[diocesane curie]].

==Geschiedenis==
In de [[middeleeuwen]] was er een strijd tussen de macht van de concilies ([[conciliarisme]]) en de [[pauselijk hof|hofhouding]] van de paus: de curie. Een belangrijke ontwikkeling in deze machtsverhoudingen vond plaats in 1059, toen [[paus Nicolaas II]] de [[Kardinaal (geestelijke)|kardinalen]] het exclusieve recht gaf om de paus te verkiezen, wat de invloed van de curie aanzienlijk versterkte.<ref>{{Citeer boek |titel=The Oxford Dictionary of the Christian Church |achternaam=Goodall |voornaam=Jonathan |uitgever=Oxford University Press |datum=2022 |hoofdstuk=Roman Curia}}</ref>

Hoewel [[paus Martinus V]] (1417-1431) door het [[Concilie van Konstanz]] (1414-1418) werd gekozen om uit de strijd tussen drie pausen te geraken, nam hij geen enkele bevoegdheid aan uit handen van de curie. Ook zijn opvolger [[paus Eugenius IV]] (1431-1447) ontbond ijlings het [[Concilie van Bazel]] (in 1433) toen dat te veel weerstand bood. In 1588 begon [[paus Sixtus V]] de curie te herstructureren door de [[Consistorie|consistories]] (vergaderingen van kardinalen) om te vormen tot [[Congregatie (Curie)|congregaties]], elk met specifieke bevoegdheden.

In 1870, na de dogmatisering van de [[pauselijke onfeilbaarheid]] tijdens het [[Eerste Vaticaans Concilie]], werd de autoriteit en het bereik van de curie verder vergroot om de paus te ondersteunen in zijn bestuur over de kerk.

Met het [[Motu proprio]] ''[[Integrae servandae]]'' van 7 december 1965 gaf [[paus Paulus VI]] nieuwe statuten aan het Heilig Officie, dat sindsdien [[Congregatie voor de Geloofsleer]] heette. De [[apostolische constitutie]] ''[[Regimini Ecclesiae Universae]]'' van deze paus van 15 augustus 1967 bevatte een algehele reorganisatie van de curie en wordt gezien als de grondwet van de Heilige Stoel. Het aantal congregaties werd beperkt tot maximaal tien en vele veranderden van naam. Er kwamen raden en secretariaten bij en ook de bevoegdheid van het staatssecretariaat werd ingrijpend gewijzigd.

Met de apostolische constitutie ''[[Pastor Bonus]]'' van 28 juni 1988 voerde [[paus Johannes Paulus II]] een nieuwe hervorming van de curie door, die tegemoetkwam aan de nieuwe noden van een sterk geïnternationaliseerde Kerk. De apostolische constitutie ''Episcopalis Communio'' werd in 2018 uitgevaardigd door [[paus Franciscus]]. Deze constitutie versterkte de rol van de [[bisschoppensynode]].

Paus Franciscus kondigde op 5 juni 2022 een nieuwe apostolische constitutie af, ''[[Praedicate Evangelium]]''. Alle congregaties en pauselijke raden werden opgeheven; hun taakgebieden werden opgenomen in de nieuw ingestelde dicasterieën. De leiding daarvan werd opengesteld voor leken, en daarmee voor vrouwen.

Onder het bewind van paus Franciscus nam het aantal vrouwen toe dat een bestuurlijke functie in de Curie bekleedt. In 2023 was een kwart van de medewerkers van de Curie vrouw.<ref>[https://kro-ncrv.nl/kwart-medewerkers-romeinse-curie-is-vrouw Kwart medewerkers Romeinse Curie is vrouw], KRO-NCRV, 8 maart 2023.</ref> Op 6 januari 2025 benoemde Franciscus voor het eerst een vrouw aan het hoofd van een departement en daarmee tot lid van de Curie: zuster [[Simona Brambilla]].<ref>https://nos.nl/artikel/2550762-paus-benoemt-voor-het-eerst-een-vrouw-op-toppositie-vaticaan</ref>

== Samenstelling van de Romeinse Curie ==
De Romeinse Curie bestaat uit de volgende organen en instellingen. Het staatssecretariaat staat aan het hoofd.
{| class="wikitable" width="80%"
|-
! colspan="2" width="55%" | Staatssecretariaat !! width="25%" | Secretaris
|-
| colspan="2" | [[Staatssecretariaat van de Heilige Stoel|Staatssecretariaat]] || [[Pietro Parolin]]
|-
|   || ''1e afdeling'': [[Secretariaat voor Algemene Zaken van de Heilige Stoel|Algemene Zaken]] || [[Edgar Peña Parra]]
|-
|   || ''2e afdeling'': [[Secretariaat voor de Relaties met Staten|Betrekkingen met Staten en Internationale Organisaties]] || [[Paul Gallagher]]
|-
|   || ''3e afdeling'': [[Secretariaat voor de Diplomatieke Staf|Diplomatieke Staf van de Heilige Stoel]] || [[Luciano Russo]]
|}
{| class="wikitable" width="80%"
|-
! colspan="2" width="55%" | Dicasterieën !! width="25%" | Prefect
|-
| colspan="2" | [[Dicasterie voor Evangelisatie]]
|[[paus Leo XIV]]
|-
|   || ''1e afdeling'': Fundamentele Kwesties van de Evangelisatie in de Wereld
|[[Rino Fisichella]]<ref name="pro-prefect">Pro-prefect</ref>
|-
|   || ''2e afdeling'': Eerste Evangelisatie en de Nieuwe Particuliere Kerken
|[[Luis Antonio Tagle]]<ref name="pro-prefect"/>
|}
{| class="wikitable" width="80%"
|-
|[[Dicasterie voor de Geloofsleer]]
|[[Víctor Manuel Fernández]]
|-
|[[Dicasterie voor de Dienst van Naastenliefde]]
|[[Konrad Krajewski]]
|-
|[[Dicasterie voor de Oosterse Kerken]]
|[[Claudio Gugerotti]]
|-
|[[Dicasterie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten]]
|[[Arthur Roche]]
|-
|[[Dicasterie voor de Heiligverklaringen]]
|[[Marcello Semeraro]]
|-
|[[Dicasterie voor de Bisschoppen]]
|[[Filippo Iannone]] [[Karmelieten|O.Carm]]
|-
|[[Dicasterie voor de Clerus]]
|[[Lazarus You Heung-sik]]
|-
|[[Dicasterie voor Instituten van Gewijd Leven en voor Gemeenschappen van Apostolisch Leven]]
|[[Simona Brambilla]] I.S.M.C.
|-
|[[Dicasterie voor Leken, Gezin en Leven|Dicasterie voor de Leken, het Gezin en het Leven]]
|[[Kevin Farrell]]
|-
|[[Dicasterie voor Bevordering van de Eenheid van de Christenen]]
|[[Kurt Koch]]
|-
|[[Dicasterie voor de Interreligieuze Dialoog]]
|[[George Koovakad]]
|-
|[[Dicasterie voor Cultuur en Onderwijs]] || [[José Tolentino de Mendonça]]
|-
|[[Dicasterie voor de Bevordering van de Integrale Menselijke Ontwikkeling]]
|[[Michael Czerny]] [[Jezuïeten|S.J.]]
|-
|[[Dicasterie voor de Wetteksten]]
| ''vacant''
|-
|[[Dicasterie voor de Communicatie]]
|[[Paolo Ruffini (journalist)|Paolo Ruffini]]
|-
! width="55%" | Juridische Instellingen !! width="25%" | Prefect
|-
| [[Apostolische Penitentiarie]] || [[Angelo De Donatis]] <ref>[[Kardinaal-grootpenitentiarius|Grootpenitentiarius]]</ref>
|-
| [[Hoogste Rechtbank van de Apostolische Signatuur]] || [[Dominique Mamberti]]
|-
| [[Tribunaal van de Rota Romana]] || [[Alejandro Arellano Cedillo]] <ref>Deken</ref>
|-
! width="55%" | Economische Instellingen !! width="25%" | Prefect
|-
|[[Secretariaat voor de Economie|Raad voor de Economie]]<ref name="ecosec">Ressorteert onder het [[secretariaat voor de Economie]].</ref>
|[[Reinhard Marx]] <ref name="coordinator">Coördinator</ref>
|-
|[[Secretariaat voor de Economie]]
|[[Maximino Caballero Ledo]]
|-
|[[Administratie van het Patrimonium van de Heilige Stoel]]
|[[Giordano Piccinotti]] [[Salesianen van Don Bosco|S.D.B.]]<ref name="president">President</ref>
|-
|[[Bureau van de auditeur-generaal]]
|[[Alessandro Cassinis Righini]] <ref>Auditeur-generaal</ref>
|-
|[[Commissie voor Gereserveerde Zaken]]
|
|-
|[[Investeringscomité]]
|
|-
! width="55%" | Bureaus !! width="25%" | Voorzitter
|-
|[[Prefectuur voor de Pauselijke Huishouding|Prefectuur voor het pauselijke Huishouden]]
|''vacant''
|-
|[[Bureau voor de Liturgische Vieringen van de Paus]]
|[[Diego Giovanni Ravelli]]
|-
| [[Apostolische Kamer|Camerlengo van de Heilige Roomse Kerk]]|| [[Kevin Farrell]] <ref>[[Camerlengo]]</ref>
|-
! width="55%" | Pauselijke Commissies !! width="25%" | Voorzitter
|-
|[[Pauselijke Bijbelcommissie]]<ref name="geloofsleer">Ressorteert onder de [[dicasterie voor de Geloofsleer]].</ref>
|[[Víctor Manuel Fernández]]
|-
|[[Internationale Theologencommissie|Internationale Theologische Commissie]]<ref name="geloofsleer"/>
|[[Víctor Manuel Fernández]]
|-
|[[Pauselijke Commissie voor de bescherming van minderjarigen|Pauselijke Commissie voor de Bescherming van Minderjarigen]]<ref name="geloofsleer"/>
|[[Thibault Verny]]
|-
|[[Pauselijke Commissie voor Latijns-Amerika]]<ref>Ressorteert onder de [[dicasterie voor de Bisschoppen]].</ref>
|[[Filippo Iannone]] [[Karmelieten|O.Carm]]
|-
|[[Pauselijke Genootschap voor de Priesterroepingen]]<ref>Ressorteert onder de [[dicasterie voor de Clerus]].</ref>
|[[Lazarus You Heung-sik]]
|-
|[[Permanente Interdicasteriale Commissie voor de Vorming van de Heilige Wijding]]
|[[Lazarus You Heung-sik]]
|-
|[[Commissie voor de Religieuze Betrekkingen met het Jodendom]]<ref>Ressorteert onder de [[dicasterie voor Bevordering van de Eenheid van de Christenen]].</ref>
|[[Kurt Koch]]
|-
! width="55%" |Instituten !! width="25%" | Voorzitter
|-
|[[Vaticaans Apostolisch Archief|Apostolisch Archief van het Vaticaan]]
|[[Giovanni Pagazzi]] <ref name="archivist">Archivist</ref>
|-
|[[Vaticaanse Bibliotheek|Apostolische Bibliotheek van het Vaticaan]]
|[[Giovanni Pagazzi]] <ref name="bibliothecaris">Bibliothecaris</ref>
|-
|[[Kerkfabriek van Sint-Pieter]]
|[[Mauro Gambetti]]
|-
|[[Pauselijke Commissie voor Gewijde Archeologie|Pauselijke Commissie voor Heilige Archeologie]]
|[[Pasquale Iacobone]]
|-
|[[Agentschap van de Heilige Stoel voor de Evaluatie en de Bevordering van de Kwaliteit van Kerkelijke Universiteiten en Faculteiten]]
|Andrzej Stefan Wodka [[Redemptoristen|C.Ss.R.]]
|-
|[[Autoriteit voor Financiële Informatie|Autoriteit voor Toezicht en Financiële Informatie]]
|[[Carmelo Barbagallo]]
|-
! width="55%" | Overige instelling verbonden met de [[Heilige Stoel]] !! width="25%" | Voorzitter
|-
| [[Internationaal Eucharistisch Congres|Pauselijk Comité voor de Internationale Eucharistische Congressen]] || [[Piero Marini]]
|-
| [[Pauselijk Comité voor de Geschiedwetenschappen]] || [[Bernard Ardura]], [[Premonstratenzers|O.Praem.]]
|-
| [[Comité voor Religieuze Betrekkingen met Moslims]]<ref>Ressorteert onder de [[dicasterie voor de Interreligieuze Dialoog]].</ref> || ''vacant''
|-
| [[Zwitserse Garde]] || [[Christoph Graf]]
|-
| Internationale Raad voor Catechese || [[Rino Fisichella]]
|-
| Typografische dienst van het Vaticaan<ref name="comsec">Ressorteert onder de [[dicasterie voor de Communicatie]].</ref>|| Sergio Pellini [[Salesianen van Don Bosco|S.D.B.]]
|-
| [[L'Osservatore Romano]]<ref name="comsec" /> || Andrea Monda
|-
| [[Libreria Editrice Vaticana]]<ref name="comsec" /> || Giuseppe Costa [[Salesianen van Don Bosco|S.D.B.]]
|-
| [[Vatican Media|Centro Televisivo Vaticano]]<ref name="comsec" /> || [[Claudio Maria Celli|Claudio Celli]]
|-
| [[Vatican News]] ||
|-
| [[Arbeidsbureau van de Heilige Stoel]] || [[Marco Sprizzi]]
|-
| [[Peregrinatio ad Petri Sedem]]<ref>[[Vereniging voor Vreemdelingenverkeer|Toeristenbureau]] van [[Vaticaanstad]].</ref> || [[Francesco Gioia]]
|-
| [[Koor van de Sixtijnse kapel]]<ref name="litver">Ressorteert onder het [[bureau voor de Liturgische Vieringen van de Paus]].</ref> || [[Marcos Pavan]]
|-
|Persdienst van de Heilige Stoel<ref name="comsec" />
|Matteo Bruni
|-
|Bureau voor de statistiek
|''vacant''
|}

== Academies en opleidingsinstituten ==
{| class="wikitable" width="80%"
|-
! width="55%" | [[Pauselijke Academie]] !! width="25%" | Voorzitter
|-
| [[Pauselijke Romeinse Academie voor Archeologie]]<ref name="cultuur" /> || [[Maurizio Sannibale]]
|-
| [[Pauselijke Academie voor de Cultuur der Martelaren]]<ref name="cultuur" /> || [[Raffaella Giuliani]] <ref>Magister</ref>
|-
| [[Pauselijke Academie voor Latijn]]<ref name="cultuur" /> || [[Mario De Nonno]]
|-
| [[Pauselijke Academie voor het Leven]]<ref name="lgl">Ressorteert onder de [[dicasterie voor Leken, Gezin en Leven]].</ref> || [[Renzo Pegoraro]]
|-
| [[Marianum (Rome)|Pauselijke Academie van Maria]]<ref name="cultuur" /> || [[Stefano Cecchin]] [[Franciscanen|O.F.M.]]
|-
| [[Pauselijke Academie van Sint Thomas van Aquino]]<ref name="cultuur">Ressorteert onder de [[dicasterie voor Cultuur en Onderwijs]].</ref> || [[Serge-Thomas Bonino]] [[Dominicanen|O.P.]]
|-
| [[Pauselijke Academie voor Sociale Wetenschappen]]<ref name="imo">Ressorteert onder de [[dicasterie voor de Bevordering van de Integrale Menselijke Ontwikkeling]].</ref> || [[Helen Alford]] [[Dominicanen|O.P.]]
|-
| [[Pauselijke Theologische Academie]]<ref name="cultuur" /> || [[Antonio Staglianò]]
|-
| [[Pauselijke Academie voor de Wetenschappen]]<ref name="imo"/> || [[Joachim von Braun]]
|-
! width="55%" | Pauselijke universiteit in Rome<ref>Opgenomen in deze tabel zijn de [[Rooms-Katholieke Kerk|katholieke]] [[universiteit]]en in de stad [[Rome (stad)|Rome]] die onder [[jurisdictie]] van de [[Heilige Stoel]] staan.</ref> !! width="20%" | Rector Magnificus
|-
| [[Pauselijke Universiteit Gregoriana]] || [[Mark Andrew Lewis]] [[Jezuïeten|S.J.]]
|-
| [[Pauselijke Lateraanse Universiteit]] || [[Alfonso V. Amarante]] [[Redemptoristen|C.Ss.R.]]
|-
| [[Pauselijke Salesiaanse Universiteit]] || [[Andrea Bozzolo]] [[Salesianen van Don Bosco|S.D.B.]]
|-
| [[Pauselijke Universiteit Sint Thomas van Aquino|Pauselijke Universiteit Sint Thomas van Aquino (Angelicum)]] || [[Thomas Joseph White]] [[Dominicanen|O.P]]
|-
| [[Pauselijke Urbaniana Universiteit]] || [[Vincenzo Buonomo]]
|-
| [[Pauselijke Antonianum Universiteit]] || [[Agustín Hernández Vidales]], [[Franciscanen|O.F.M.]]
|-
| [[Pauselijke Universiteit van het Heilig Kruis]] || [[Luis Felipe Navarro Marfá]]
|-
! width="55%" | Kerkelijk opleidingsinstituut !! width="25%" | Voorzitter
|-
| [[Pauselijke Ecclesiastische Academie]] || [[Salvatore Pennacchio]]
|}

== Overige instellingen ==
{| class="wikitable" width="80%"
|-
! width="55%" | Instelling verbonden met de [[Vaticaanstad|Staat Vaticaanstad]] !! width="25%" | President
|-
| [[Pauselijke Commissie voor de Staat Vaticaanstad]] || [[Raffaella Petrini]] [[Lijst van rooms-katholieke religieuze gemeenschappen|F.S.E.]]
|-
| Hooggerechtshof van de Staat Vaticaanstad || [[Kevin Farrell]]
|-
| Hof van beroep van de Staat Vaticaanstad || Alejandro Arellano Cedillo
|-
| Tribunaal van de Staat Vaticaanstad || [[Venerando Marano]]
|-
| Rechter van de Staat Vaticaanstad || Paolo Papanti-Pelletier <ref>Judge Nonpareil</ref>
|-
| [[Gendarmerie van Vaticaanstad|Gendarmerie van de Staat Vaticaanstad]] || Gianluca Gauzzi Broccoletti<ref>Directeur</ref>
|-
! width="55%" | Kanoniek orgaan !! width="25%" | Voorzitter
|-
| [[College van Kardinalen]] || [[Giovanni Battista Re]] <ref>[[Deken van het College van Kardinalen|Deken]]</ref>
|-
| [[Raad van Kardinalen]] || ''vacant'' <ref name="coordinator"/>
|-
| [[Bisschoppensynode]] || [[Mario Grech]] <ref>Secretaris-generaal</ref>
|-
! width="55%" | Pauselijke vertegenwoordiging voor de aartsbasilieken !! width="25%" | Aartspriester
|-
| [[Sint-Pietersbasiliek|Pauselijke Aartsbasiliek van Sint-Pieter]] || [[Mauro Gambetti]]
|-
| [[Sint-Jan van Lateranen|Pauselijke Aartsbasiliek van Sint-Jan van Lateranen]] || [[Baldassare Reina]]
|-
| [[Sint-Paulus buiten de Muren|Pauselijke Aartsbasiliek van Sint-Paulus buiten de Muren]] || [[James Michael Harvey]]
|-
| [[Basiliek van Santa Maria Maggiore (Rome)|Pauselijke Aartsbasiliek van de Heilige Maria de Meerdere]] || [[Rolandas Makrickas]]
|-
! width="55%" | Financiële instelling !! width="25%" | Voorzitter
|-
| [[Instituut voor Religieuze Werken]]<ref>[[Bank (financiële instelling)|Bank]] van [[Vaticaanstad]].</ref> || [[Jean-Baptiste de Franssu]]
|}

{{Appendix||2=
== Bronnen ==
* {{nl}} [http://www.rkdocumenten.nl/rkdocs/index.php?mi=650&dos=41 Organisatie van de curie] - Overzicht van de diverse onderdelen van de Curie - RKDocumenten.nl
* {{en}} [http://www.catholic-hierarchy.org/country/xcur.html Pagina over de Curie - Catholic Hierarchy.com]
* {{la}} [http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/motu_proprio/documents/hf_p-vi_motu-proprio_19651207_integrae-servandae_lt.html Integrae Servandae]
* {{it}} [http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/motu_proprio/documents/hf_p-vi_motu-proprio_19651207_integrae-servandae_it.html Integrae Servandae]
== Noten ==
{{references}}
}}

[[Categorie:Romeinse Curie| ]][[Categorie:Geschiedenis van de katholieke kerken]]

Romeinse Curie - Bewerkingsoverzicht

Colani op 23 okt 2025 om 12:34