Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-10-08T13:50:58Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Kalender.jpg|thumb|200px|Fragment Romeinse kalender, Museo Epigrafico, Rome]]
De '''Romeinse''' of '''Latijnse kalender''' is gebaseerd op de [[Schijngestalten|maanstanden]] en verdeelt het jaar onder in twaalf [[maand]]en. Het jaar begon met [[maart]] en eindigde met [[februari]]. De [[week]] had in de [[Romeinse Rijk|Romeinse tijd]] 8 dagen (A t/m H), de 7-daagse week werd in [[Europa (werelddeel)|Europa]] pas rond het jaar [[400]] (volgens de [[christelijke jaartelling]]) ingevoerd, samen met de daarbij behorende namen van de [[dag (hoofdbetekenis)|dagen]].

==Ontstaan==
[[Numa Pompilius]] hervormde de oorspronkelijke, aan [[Romulus]] gewijde kalender, die slechts 10 maanden had, rond [[713 v.Chr.]] door twee naamloze maanden te benoemen: ''Ianuarius'' (29 dagen) en ''Februarius'' (28 dagen). Omdat [[oneven getal]]len door de Romeinen werden beschouwd als geluksgetallen, trok Numa bovendien van elk van de zes maanden met 30 dagen die de oude kalender geteld had, één dag af. Hierdoor kwam het totale aantal dagen in een Romeins jaar op 355 (voorheen 304). 28 februari werd hierdoor de laatste dag van het Romeinse jaar. Februari gold daarnaast als een ongeluksmaand, vanwege het even aantal dagen.<ref>Webexhibits, [http://www.webexhibits.org/calendars/calendar-roman.html ''Early Roman Calendar'']</ref><ref>Onze Taal, [https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/namen-van-maanden Namen van maanden]</ref>

==Datum- en jaarweergave==
Een datum werd in de Romeinse tijd aangegeven door het aantal dagen te noemen voor een vast punt:
* de [[Kalendae]] (1e dag van de maand)
* de [[Nonae]] (5e dag van de maand of de 7e in de maanden [[maart]], [[mei]], [[juli]] en [[oktober]])
* de [[Iden (kalender)|Idus]] (13e dag van de maand of de 15e in de maanden maart, mei, juli en oktober)
Vanaf deze vaste punten telde men in een maand de dagen terug, waarbij begin- en einddagen ook meegeteld werden. Zo wordt bijvoorbeeld [[13 oktober]] "ante diem III Id. Oct." (de derde dag bij terugtellen met als eerste dag 15 oktober) en [[30 oktober]] "a.d. III Kal. Nov." (de derde dag bij terugtellen vanaf de calendae, d.w.z. de eerste dag, van november). Maar de dag voor een vast punt werd niet "a.d. II" genoemd; zo wordt [[31 oktober]] "pridie Kal. Nov." (de dag voor de calendae (de 1e) van [[november]]).

Het feit dat het oude Romeinse jaar niet in [[januari]] begon maar in maart (deze maand was gewijd aan [[Mars (god)|Mars]]), is nog steeds te zien in de maandnamen "[[september]]" (zevende maand), "oktober" (achtste maand), "november" (negende maand) en "[[december]]" (tiende maand). ''Juli'' en ''[[augustus (maand)|augustus]]'' hebben eerst ''Quintilis'' (vijfde maand) en ''Sextilis'' (zesde maand) geheten, maar werden later naar [[Julius Caesar]] en [[Gaius Julius Caesar Octavianus (Augustus)|Augustus]] genoemd.

Jaren werden aangegeven door de namen te vermelden van degenen die in dat jaar [[consul (Rome)|consul]] waren.

===[[Fasti]] en nefasti===
De Romeinse kalender bevatte een opsomming van ''fasti'' en ''nefasti'', geluksdagen en ongeluksdagen. Ondernemingen werden bij voorkeur op een geluksdag begonnen en het gold als een stommiteit of zelfs een affront om een belangrijke onderneming op een ''nefastus'' te beginnen. Zo roept [[Aulus Vitellius (princeps)|Aulus Vitellius]] bijvoorbeeld de toorn van [[Publius Cornelius Tacitus]] over zich af door op de dag van de nederlaag in [[Slag aan de Allia|Allia]] tegen de [[Kelten|Galliërs]] zichzelf tot [[pontifex maximus]] uit te roepen.

==Zie ook==
*In de tijd van [[Julius Caesar|Gaius Julius Caesar]] was de discrepantie tussen de maankalender en de [[seizoen]]en echter zo groot geworden dat Caesar de [[kalender]] liet hervormen, gebaseerd op de [[zon]]. Zie hiervoor [[Juliaanse kalender]].
*Door [[paus Gregorius XIII]] werd later een belangrijke correctie ingevoerd, waardoor de [[gregoriaanse kalender]] ontstond.

{{Navigatie kalendersystemen}}
{{Appendix}}
[[Categorie:Romeinse oudheid]]
[[Categorie:Romeinse kalender| ]]

Romeinse kalender - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd