https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=Rosa_ManusRosa Manus - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T22:51:20ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Rosa_Manus&diff=151581&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-11-21T02:19:18Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Infobox persoon<br />
| naam = Rosa Manus<br />
| afbeelding = ManusMerkelbach1928.jpg<br />
| onderschrift = Rosa Manus (1928)<br />
| volledigenaam = Rosetta Susanna Manus<br />
| geboorteplaats = Amsterdam<br />
| geboortedatum = 20 augustus 1881<br />
| sterfplaats = waarschijnlijk [[Bernburg (Saale)|Bernburg]]<br />
| sterfdatum = maart 1942<br />
| nationaliteit = <br />
| beroep = feministe, pacifiste<br />
| bekendvan = activiste voor het [[vrouwenkiesrecht]] en [[vrouwenrechten]], [[Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging|IAV]]<br />
| religie = <br />
| politiek = <br />
| zieook = <br />
| website = <br />
| handtekening = <br />
| portaal = <br />
}}<br />
[[Bestand:Rosa Manus (1881-1943) - pacifiste - feministe - portretschilderij - Collectie Atria - Amsterdam.jpg|thumb|Rosa Manus door "J.H. Sp." (Jacobus Hendrikus [[Koos Speenhoff|'Koos' Speenhoff]] (1869-1945)). Collectie Atria.]]<br />
'''Rosette Susanna (Rosa) Manus''' ([[Amsterdam]], [[20 augustus]] [[1881]] – [[Bernburg (Saale)|Bernburg]], waarschijnlijk [[maart]] [[1942]]) was een [[Nederland]]se [[pacifisme|pacifiste]] en activiste voor het [[vrouwenkiesrecht]] en [[vrouwenrechten]] in het algemeen.<br />
<br />
==Levensloop==<br />
===Strijd voor vrouwenkiesrecht en vrede===<br />
Manus kwam uit een gezin met zeven kinderen en groeide op in een gegoed [[Liberaal jodendom|liberaal-joods]] milieu. Ze wilde een modewinkel openen, maar dat stond haar vader niet toe. In 1908 kwam zij in contact met de internationale [[Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht]] en de Nederlandse [[Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht]]. Door haar organisatietalent, goede sociale vaardigheden en taalkennis bleek ze een zeer goede netwerker. Ze zat in het bestuur van onder andere de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, later Vereeniging van Staatsburgeressen, de [[Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht]] en de [[Women's International League for Peace and Freedom|Internationale Vrouwenbond voor Vrede en Vrijheid]].<br />
<br />
In 1913 organiseerde Manus met [[Maria Boissevain|Mia Boissevain]] de tentoonstelling ‘[[De Vrouw 1813-1913]]’ en in 1915 met [[Aletta Jacobs]] en Boissevain het [[Internationaal Congres van Vrouwen]], dat vrouwen uit oorlogvoerende en neutrale landen bijeenbracht. In 1932 haalde ze als vredesactiviste meer dan 8 miljoen handtekeningen op van vrouwen uit 56 landen. Ze was medeorganisator van de ''[[Rassemblement Universel pour la Paix]]'' in [[1936]], een conferentie van vredesorganisaties uit zo veel mogelijk landen als protest tegen oorlog en [[fascisme]].<br />
<br />
=== Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging===<br />
Met [[Johanna Naber]] en [[Willemijn Posthumus-van der Goot]] richtte zij in 1935 het [[Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging]] (IAV) op.<ref>Het latere Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV), thans Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis.</ref> Reeds enkele weken na de Duitse invasie in 1940 werd het archief gesloten, waarna de inhoud ervan in juli 1940 naar Berlijn overgebracht werd. Het was lange tijd onduidelijk wat er met het IAV gebeurd was, tot het in 1992 in een geheim archief in Moskou ontdekt werd. In 2003 kon het worden overgebracht naar Amsterdam.<ref>{{Citeer web|url=https://www.digitales-deutsches-frauenarchiv.de/blog/rosa-manus-gruenderin-des-ersten-internationalen-frauenarchivs|titel=Rosa Manus – Gründerin des ersten internationalen Frauenarchivs|bezochtdatum=2018-09-22|werk=Digitales Deutsches Frauenarchiv|taal=de}}</ref><br />
<br />
===Oorlog===<br />
Op 16 augustus 1941 werd Rosa Manus gearresteerd vanwege haar "pacifistische en internationale neigingen" <ref>{{Citeer web |url=https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/macht/rosa-manus/ |titel=Rosa Manus |achternaam=Amsterdam |bezochtdatum=2023-03-03 |werk=Stadsarchief |taal=nl}}</ref> en naar de [[Oranjehotel|gevangenis in Scheveningen]] gebracht. Later werd zij getransporteerd naar [[Ravensbrück]]. Haar zuster kreeg in juni 1942 een overlijdensverklaring waar in stond dat Manus aldaar op 29 mei was overleden, maar het [[Rode Kruis]] gaf na de oorlog in een overlijdensakte 28 april 1943 als overlijdensdatum op. Deze laatste datum wordt als officiële overlijdensdatum aangehouden, aangezien de overlijdensberichten die door nazi’s werden verstuurd vaak onjuist zijn gebleken. In 2015 betoogde [[Myriam Everard]] echter in het ''[[Historisch Nieuwsblad]]'' dat Rosa Manus hoogstwaarschijnlijk in maart 1942 in een krankzinnigeninrichting te [[Bernburg (Saale)|Bernburg]] is vergast.<ref>[http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/44082/moord-op-rosa-manus-opgehelderd.html Myriam Everard: 'Moord op Rosa Manus opgehelderd'], ''Historisch Nieuwsblad'', oktober 2015, p. 53-57.</ref><br />
<br />
==Archief==<br />
Het archief<ref>Atria [http://hdl.handle.net/11653/arch99 Archief Rosa Manus]</ref> van Rosa Manus berust bij [[Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis]] te Amsterdam.<br />
<br />
==Externe links ==<br />
* [https://www.atria.nl/nl/publicatie/wie-was-rosa-manus Atria - historisch verslag over Rosa Manus]<br />
* [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/Index/bwn1/manus Biografisch Woordenboek van Nederland - biografie]<br />
<br />
{{Appendix}}<br />
<br><br><br />
Digitalisering en Wiki opmaak: [[Terry van Erp]]<br />
<br><br />
<br />
{{DEFAULTSORT:Manus, Rosa}}<br />
[[Categorie:Nederlands activist]]<br />
[[Categorie:Nederlands feminist]]<br />
[[Categorie:Nederlands pacifist]]<br />
[[Categorie:Geschiedenis van Nederland]]<br />
[[Categorie:Eerste feministische golf]]<br />
[[Categorie:Tweede Wereldoorlog]]<br />
[[Categorie:Kampgevangene in Ravensbrück]]</div>Colani