Colani: /* Voorbeelden */

2024-07-20T19:15:12Z

Voorbeelden

Nieuwe pagina

{{Wapenelementen}}
Een '''schildhouder ''' is in de [[heraldiek]] een figuur die een [[Wapen (heraldiek)|wapenschild]] vasthoudt. De schildhouders staan aan weerszijden van het schild opgesteld.

== Geschiedenis ==
De wapens van de eerste ridders waren eenvoudig; men beschilderde de wapenschilden die men droeg met geometrische patronen of dieren, zoals leeuwen. Toen de wapenschilden door de [[heraut]]en op wapenrollen en andere documenten werden geschilderd, ontstond de [[heraldiek|heraldische]] kunst, waarin de wapenschilden met [[Helm (hoofddeksel)|helmen]], [[helmteken]]s en schildhouders werden gecombineerd. De schildhouder is geen deel van het wapen. Iemand zou dan ook voor een andere schildhouder kunnen kiezen dan zijn vader, moeder of broers. Toch houden veel families vast aan een bepaalde schildhouder, die generaties lang ongewijzigd deel van het wapen uitmaakt. Bij Nederlandse [[gemeentewapen]]s en andere publiekrechtelijke lichamen en instellingen stelt de [[Hoge Raad van Adel]] ook de schildhouder vast. Meestal geschiedt toekenning daarvan op historische gronden: om een schildhouder toe te kennen moet er een wapen van een voorganger bekend zijn met één schildhouder. Hiervan wordt slechts zelden afgeweken.

Meestal zijn er twee schildhouders, maar de Schotse familie "of that Ilk" heeft er drie, en het [[IJsland]]se [[Wapen van IJsland|Staatswapen]] heeft er zelfs vier. Soms is er slechts één schildhouder. Die kan recht achter het schild staan, of ernaast. Voorbeelden hiervan zijn het [[wapen van Maastricht]] en het [[wapen van Enkhuizen]].

== Voorbeelden van schildhouders ==
De klassieke schildhouders zijn leeuwen, adelaars, [[fabeldier|fabeldieren]] (zoals [[eenhoorn (fabeldier)|eenhoorn]]s en [[griffioen]]en) en [[engel|engelen]]. Ieder dier of iedere persoon die een schild met snavel, klauw, bek, hand of poot kan vasthouden, komt als schildhouder in aanmerking. Ook vissen en bomen kan men aanwenden.

* [[Margaret Thatcher]] gebruikte een admiraal en Sir Isaac Newton.<ref>Heraldica: [http://www.heraldica.org/topics/thatcher.htm Thatcher]</ref>
* De [[Huis Hohenzollern|Hohenzollern]] kozen voor [[wildeman]]nen.
* De Nederlandse koningen kozen voor gouden leeuwen.
* [[Wapen van Zaanstad|Zaanstad]] heeft twee walvissen als schildhouders.
* De gemeente [[Wapen van Hoorn (Noord-Holland)|Hoorn]] heeft één schildhouder: een eenhoorn.
* [[Wapen van Enkhuizen|Enkhuizen]] toont gewoon een staande vrouw.
* [[Wapen van Heeze-Leende|Heeze-Leende]] heeft een boom als schildhouder.
* [[Karel van Lorreinen]] had als schildhouder twee gekroonde [[adelaar (heraldiek)|adelaars]]
* In de wapens van [[Valencia (stad)|Valencia]] en [[Wapen van Zierikzee|Zierikzee]] staan letters als schildhouders

Met uitzondering van vogels, duivels, en engelen moeten de schildhouders ook ergens op kunnen staan. Wanneer schildhouders worden getekend, is het gebruikelijk om ook een ondergrond te tekenen. Schildhouders kunnen ook op een lint met een [[wapenspreuk|devies]] staan.

== Schildhouders en de [[Kerkelijke heraldiek]] ==
In de wapens van [[geestelijke]]n en [[professen|geprofeste]] [[Leek (christendom)|leken]] is geen plaats voor schildhouders. Zij drukken hun kerkelijke rang uit door kwasten aan de zijkant van het wapen te hangen. Op meer informele wapens (bijvoorbeeld [[ex libris|ex libri]]) is het niet ongebruikelijk het schild door een engel of heilige te laten vasthouden. Het is voorgeschreven om niet een afbeelding van een van de [[evangelist]]en te gebruiken.<ref>{{Citeer boek | achternaam =Heim | voornaam =Bruno Bernard | auteurlink = | medeauteurs = | datum =1979 | titel =Kerkelijke Heraldiek - van 1270 tot Johannes Paulus II | uitgever =Uitgeverij Helmond | plaats =Helmond | ISBN =978-90-252-6950-0 | NUR = | pagina's =p. 81 | taal = | URL = | bezochtdatum = }}</ref>

== Schildhouders in Engeland en Schotland ==
Alleen de "peers", de hoge edelen, mogen schildhouders in hun wapen opnemen. Anderen mogen dit slechts bij wijze van privilege. Dat privilege wordt aan de "companionage" (leden van de hoogste orden) en de ridders van de [[Orde van Sint-Jan (Verenigd Koninkrijk)|Orde van Sint-Jan]] verleend. Anderen zijn strafbaar wanneer zij schildhouders in hun wapen afbeelden en zeker in Schotland zal de strenge Schotse [[Wapenkoning]], de "Lord Lyon", daartegen optreden.

== Voorbeelden ==
<gallery>
Bestand:Koninklijk wapen van het koninkrijk der Nederlanden.svg|Het grote Nederlandse Rijkswapen zoals dat in 1907 werd vastgesteld.
Bestand:S-Hertogenbosch wapen.svg|Het [[wapen van 's-Hertogenbosch]] met twee wildemannen als schildhouders.
Bestand:wapenschild1.jpg|Hardstenen wapenschild grootmeester van de [[Duitse Orde]] Karel van Lotharingen aan de rentmeesterwoning te [[Diepenbeek]] met twee adelaars als schildhouder.
Bestand:Coat of arms of Lesotho (1966–2006).svg| Twee Basutho paarden in het wapen van [[Lesotho]]
Bestand:Wappen_Ungarische_Länder_1867_(Mittel).jpg|Twee vliegende [[Engel]]en dragen het oude Hongaarse wapen
Bestand:Passionswappen mit Gotteslamm.png|Passiewapen
</gallery>

==Referentie==
* [http://www.encyclo.nl/begrip/wapendrager Wapendrager als synoniem voor schildhouder]

{{Appendix}}
{{Navigatie vaktermen heraldiek}}
[[Categorie:Heraldiek]]

Schildhouder - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Voorbeelden */