Colani: 1 versie geïmporteerd

2023-03-20T11:17:30Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

[[Bestand:Piet Hein wapen.svg|thumb|Het sprekende wapen van [[Piet Hein (zeevaarder)|Piet Hein]] met een piet (vogeltje) en een omheining (hein), als voorbeeld van een sprekend wapen.]]
[[Bestand:Bommenede wapen.svg|thumb|[[Wapen van Bommenede|Wapen]] van [[Bommenede]]]]
[[Bestand:Hensbroek.svg|thumb|[[Wapen van Hensbroek|Wapen]] van [[Hensbroek]]]]
[[Afbeelding:Zonhoven wapen.svg|thumb|Sprekend [[wapen van Zonhoven]] met een zon. Het Belgische wapen is in [[Rijkskleuren|Nassause kleuren]].]]
Een '''sprekend wapen''' is in de [[heraldiek]] een wapen waarin de afbeelding verwijst naar de naam van de drager ervan.

Sprekende [[Wapen (heraldiek)|wapen]]s zijn in de heraldiek vrij algemeen. Het ligt voor de hand om in het wapen van de familie Vos een hondachtig roofdier met die naam te plaatsen.

Onder andere het [[wapen van Kopenhagen]] is sprekend. Hier staan de torens symbool voor de oude naam van de stad: ''Havn'' (Nederlands: Haven), die een haven vormen boven het water dat in de [[schildvoet]] is afgebeeld.

Men vindt ook veel ingewikkelder afleidingen zoals de Engelse families Montagu en Montacute. Op hun schild zijn drie ruiten te zien die bergtoppen of, in het Latijn, "mons acutus" voorstellen. Nog verder gezocht is het wapen van Mortimer dat blauwe en gouden strepen draagt met over alles een zilveren [[hartschild]]. De betekenis is dat het goud het Heilige land, het blauw de hemel en het zilver de Dode Zee "Mortui maris" voorstelt. Heraldische schrijvers van naam zoals [[Bruno Bernard Heim]] waarschuwen tegen dergelijke [[rebus]]sen, omdat in de heraldiek eenvoud en een snel begrip als kenmerk van het ware gelden.

In sommige sprekende wapens komen verkeerd begrepen en [[etymologie|etymologisch]] onhoudbare verwijzingen voor. De vroegere Zeeuwse gemeente [[Bommenede]] draagt een [[bom (wapen)|bom]] in het wapen. Dat lijkt logisch maar volgens historici is de naam eerder van een [[bom (zeilschip)|bom]] (type vissersschip) of zelfs een middeleeuwse voornaam afgeleid. Ook de leeuw van Leeuwarden doet misschien geen recht aan de naam van de stad, die vermoedelijk "dorp in de lieuwte" (uit de wind) betekent.

==Voorbeelden van sprekende wapens==
* Buisman voert een schip (buis) in het wapen.
* Bolt voert een wagenas ("bolt")
* Boonstra koos een veld met drie bonen
* Boomsma voert een boom
* Cammingha koos voor een kam.
* Cavaljé voert een ruiter of cavalerist
* Doornbos voert een doornboom
* Hartsuiker voert een vlammend hart
* Hazelhof voert een haas
* Heeringa voert een haring
* Hoppinck voert een hoptak
* Knol koos knollen.
* Knot voert een knotwilg
* Kuijper voert drie kuipershamers
* Laarakkers voert drie korenhalmen
* [[Maagdenburg (stad)|Maagdenburg]]: sedert de [[13e eeuw]] voert deze stad een maagd op een burcht (burg) in haar schild
* Mulder voert een [[molenkruis]]
* Olivier voert een olijfboom
* [[Oxford (Verenigd Koninkrijk)|Oxford]] (stad in [[Engeland]]): in het wapenschild staat een os in ondiep water (een voorde): ''Oxford'' betekent: ossen-voorde.
* Roggenkamp voert rogge-aren "mal ordonnée"
*[[Roggeveen]] voert rogge aren op een zware veengrond.
* Spiets voert een arm met een gouden spitse dolk
* Sterrenberg een berg en drie sterren
* Teerling koos voor dobbelstenen
* Ter Spil neerder spillen
* van Sloten een kasteel met sleutels
* Steensma en Tichelaar kozen voor houten steenvormen (mallen)
* [[Toxopeus]] laat zien dat de naam van de Griekse aanduiding voor boogmaker afstamt.
* [[Van Wassenaer|Wassenaer]] en Wassenaar kozen 3 liggende heraldische "[[Wassende en afnemende maan|wassenaars]]" (=maansikkels).
* van der Veen plaatste drie turven in het wapen.
* Wageningen voert een wagenwiel.
* Wieringa en Wierenga kozen voor een groene heuvel. De afleiding is hier "[[wierde (landvorm)|wierde]]" of "[[terp]]"
* Wolthuis plaatste "in zilver een bakstenen overhoeks huis [[keel (kleur)|keel]] met drie bomen [[sinopel (heraldiek)|sinopel]] voor de voorgevel".

De "sprekende" wapens die de families Arends, Muizelaar, Roosenstruyck, Bokma de Boer, van der Zweep, Blaupot, Visser, Vis, Vonk, Vos, Witkop, Kruis en Kruisinga kozen spreken voor zich. In al deze wapens zijn de voornaamste bestanddelen van hun geslachtsnaam te vinden.

Het wapen van de families [[Varkenvisser]] en [[Varkevisser]] verklapt ons dat de "varkens" waarop werd gevist [[bruinvis]]sen waren. Deze "vissen", eufemistisch "zeevarkens" genoemd, mochten van de [[Rooms-Katholieke Kerk]] tijdens de [[vasten]] gegeten worden en leverden een lucratieve vangst op.

<gallery>
Coat of arms for the City of Oxford.svg|Wapen van Oxford, Engeland: een os in een voorde (ondiep water)
Wappen Magdeburg.svg|Stadswapen van Maagdenburg (maagd en burg)
</gallery>

{{Navigatie vaktermen heraldiek}}

[[Categorie:Heraldiek]]

Sprekend wapen - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd