Colani: /* Beschrijving */

2024-09-30T10:38:21Z

Beschrijving

Nieuwe pagina

[[Bestand:Imbrex Tegula PD.gif|miniatuur|Romeins dak met tegulae (a), imbrices (b) en antefixen]]
[[Bestand:Aquincum tegula with inscribed CXXV IMG 0950.jpg|miniatuur|Tegula uit [[Aquincum]] ([[Boedapest]]) met pootafdruk]]'''Tegula''' en '''imbrex''' zijn overlappende [[dakpan]]nen die reeds in de [[Oude Griekenland|Griekse]] en [[Romeinse Rijk|Romeinse oudheid]] werden gebruikt.

== Geschiedenis ==
De [[terracotta]] dakpan werd in het [[3e millennium v.Chr.]] uitgevonden in het [[Oude Griekenland]], mogelijk in de [[Peloponnesos]] waar de oudste dakpannen zijn gevonden. De eerste dakpannen waren halfronde pannen, die afwisselend met de holle en bolle kant naar boven werden gelegd, waardoor de naden tussen de pannen werden afgesloten. Dit vroegste dakpantype wordt het [[Laconië|Laconische]] type genoemd. Het tweede model was het [[Korinthe (stad)|Korintische]] type: dit waren platte dakpannen met opstaande randen aan de zijkanten en een afdekpan in de vorm van een omgekeerde V die over de randen werd geschoven. Dit type werd later op tempels ook in [[marmer]]en uitvoering gebruikt. Het derde type, de [[Sicilië|Siciliaanse]] dakpan, werd ontwikkeld in [[Magna Graecia]], het door de Grieken gekoloniseerde zuiden van Italië en Sicilië. De [[Etrusken]] namen het ontwerp van de Siciliaanse dakpan over, net als later de Romeinen, die de dakpannen ''tegula'' en ''imbrex'' noemden. <ref>{{aut|James W.P. Campbell}}, ''Baksteen. Geschiedenis · Architectuur · Technieken.'' (2003), pp. 42-43, {{ISBN|9020952803}}</ref>

== Beschrijving ==
De tegula is een rechthoekige, platte dakpan met opstaande stroken aan de twee lange zijden. De dakpan heeft meestal een afmeting van anderhalf bij twee [[Pes|Romeinse voet]], circa 45 bij 60 cm. <ref>{{Taal-de}}{{aut|Siegfried Auermann}}, ''Leben der Römer und Germanen: Geschichte, Alltag, Kunst und Kultur, Glaube und Tod'' (2004), p. 136, {{ISBN|9783938164303}}</ref> De dakpannen hebben aan de boven- en onderkant links en rechts rechthoekige uitsnijdingen, waardoor ze in elkaar passen. <ref>{{aut|T. Vanderhoeven, E.A.K. Kars, B.J.H. van Os}}, [https://www.thermenmuseum.nl/wp-content/uploads/2020/03/Appendix-XV-_-Vanderhoeven.pdf ''Keramisch bouwmateriaal thermen Heerlen - Gemeente Heerlen: Onderzoek naar keramisch bouwmateriaal'' (2018), p. 38.] ([[Portable document format|PDF]])</ref> Op het dak liggen de zijstroken van twee naast elkaar liggende tegulae tegen elkaar aan, ter afdichting wordt er een imbrex over de stootvoeg geplaatst. De imbrex heeft een halfronde vorm, die meestal iets taps toeloopt zodat de imbrices in elkaar passen. Om de opening van de onderste imbrex te maskeren wordt hier vaak een [[antefix]] op geplaatst. De [[monniken en nonnen]]-dakpannen uit de [[middeleeuwen]] worden op dezelfde manier gelegd.

Dakbedekking met tegula en imbrex was wijdverbreid in de Romeinse provincies. In archeologische contexten zijn grote aantallen van dergelijke stenen bekend uit steden, militaire kampen, [[Vicus|vici]] en [[Romeinse villa|villa]]'s. Tegulae zijn af en toe voorzien van stempels van de maker, vaak militaire eenheden. Ook afdrukken van dierenpootjes komen regelmatig voor: de [[klei]]vormen werden voordat ze in een [[Romeinse keramiekoven]] werden gebakken in de open lucht gedroogd, waardoor er soms dieren overheen liepen.

De namen zijn afgeleid van het [[Latijn]]: ''imbrex'' (meervoud ''imbrices'') van ''imbricus'' = regenachtig en ''tegula'' (meervoud ''tegulae'') = (dak)pan. Het [[Nederlands]]e woord [[Vloertegel|tegel]] is afgeleid van tegula. De Griekse benamingen voor de tegula en imbrex waren ''solenes'' en ''kalupter''.

{{Appendix|2=
----

{{references}}
}}

[[Categorie:Dakbedekking]][[Categorie:Romeins aardewerk]]

Tegula en imbrex - Bewerkingsoverzicht

Colani: /* Beschrijving */