https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=TheelichtjeTheelichtje - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T14:39:12ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Theelichtje&diff=151318&oldid=prevColani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"2024-11-21T02:08:20Z<p>Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:waxinelichtje.jpg|thumb|Brandende theelichtjes]]<br />
[[Bestand:Stövchen.jpg|thumb|De term 'theelichtje' wordt ook gebruikt om het complete theekomfoortje mee aan te duiden]]<br />
[[Bestand:Teelichter abgedunkelt.jpg|thumb|Theelichtjes in het donker]]<br />
[[Bestand:Soy tealight candles.jpg|thumb|Handgemaakte theelichtjes van [[Hydrogenering|geharde]] en gekleurde [[sojaolie]]]]<br />
Een '''theelichtje''' of '''waxinelichtje''' is een kleine [[kaars]], veelal met een [[diameter]] van iets minder dan 4 centimeter en hoogte van 1 tot 2,5 centimeter, met een brandtijd van ongeveer 4 tot 8 uur. <br />
<br />
== Eigenschappen ==<br />
Een belangrijk verschil met een gewone kaars is, dat de brandstof geheel vloeibaar wordt. Daarom moet het kaarsje in een onbrandbaar kuipje staan en zit de lont vast in een metalen voetje, zodat hij niet gaat drijven. Aanvankelijk werden er alleen glazen kuipjes gebruikt. Tegenwoordig worden de meeste goedkope lichtjes geleverd in een blikje van [[aluminium]]; bij dure, vaak ecologische, kaarsjes is dat nog steeds niet het geval. Ze zijn ontworpen om lang te branden, niet om veel licht te geven.<br />
<br />
Blikjes schermen de zijkanten af, waardoor de lichtopbrengst minder is dan in traditionele geribbelde glazen houders. Ook geleiden de blikjes de warmte naar buiten. Daardoor smelt een deel van de brandstof niet als het lichtje op een koele plaats staat, wat de brandduur sterk kan bekorten. Ook door andere oorzaken kan een deel van de was achterblijven. De brandstof in het midden brandt het eerst op en een lichtje dat uitgeblazen en afgekoeld is, kan vaak niet meer aangestoken worden, hoewel langs de zijkanten nog genoeg was beschikbaar is.<br />
<br />
Traditioneel werden theelichtjes gemaakt van [[paraffine]], een mengsel van [[alkanen]]. Met toevoeging van [[stearine]] kan het [[smelttraject]] verhoogd worden en andere [[brandstofadditief|additieven]] komen ook voor, bijvoorbeeld voor stevigheid of kleur. Andere brandstoffen kunnen ook bruikbaar zijn als het smelttraject tussen de dertig en de tachtig graden [[Celsius]] ligt, bijvoorbeeld [[Jakmelk|jakboter]] of [[Hydrogenering|geharde]] [[plantaardige olie]]. <br />
<br />
Als een theelichtje brandt, bereikt waxine al snel zijn [[smelttraject]] rondom de 60 graden, waarbij de waxine zachter en vloeibaar wordt. Het is belangrijk dat het theelichtje niet aan externe warmtebronnen wordt blootgesteld en zijn warmte kwijt kan, want als de temperatuur 370 graden [[Celsius]] bereikt, wordt de waxine [[Gas (aggregatietoestand)|gasvormig]] en kunnen grote [[steekvlam]]men ontstaan.<br />
<br />
== Gebruik ==<br />
[[Bestand:Saint Patrick Church (Cedar Rapids, Iowa) - votive candles with June 13, 2008 floodline.jpg|thumb|Devotielichten in [[Cedar Rapids (Iowa)|Cedar Rapids]] bij een [[vloedmerk]] van de overstroming op 13 juni 2008]]<br />
<br />
Theelichtjes werden vroeger vooral gebruikt om de [[thee (drank)|thee]] warm te houden. Daarbij werden ze in een klein [[rechaud]]je geplaatst, dat op zichzelf [[metonymie|metonymisch]] ook een theelichtje wordt genoemd. Tegenwoordig worden waxinelichtjes tijdens de wintermaanden en vooral rond [[Kerstmis|kerst]] veel gebruikt als [[sfeerverlichting]] in plaats van [[kaars]]en. Veel waxinelichthouders zijn van glas, maar ook [[metaal]] en [[keramiek]] zijn gangbaar. Als de houder hoger is dan het lichtje, kunnen decoraties bijzondere lichteffecten geven. Bij [[transparantie (optiek)|doorzichtige]] houders heeft ook de materiaalkleur invloed op het schijnsel. <br />
<br />
In het [[Tibetaans boeddhisme]] worden vergelijkbare kaarsjes gebruikt, [[boterkaars]]jes genoemd, die traditioneel van [[Jakmelk|jakboter]] werden gemaakt.<br />
<br />
Waxinelichtjes met een extra lange brandduur worden gebruikt voor [[graflicht]]en en [[devotielicht]]en. In [[kapel (gebouw)|kapellen]] zijn lichtjes veelal voor een kleine prijs of vrijwillige bijdrage beschikbaar in een rek dat speciaal daarvoor gemaakt is.<br />
<br />
== Verkade ==<br />
Theelichtjes zijn in [[Nederland]] geïntroduceerd door [[Ericus Gerhardus Verkade]]. Hij had het [[Octrooi|patent]] op theelichtjes gekocht van zijn schoonzoon, de Engelsman Morris Fowler. Verkade begon in [[1898]] met de productie van waxine thee- en nachtlichten van [[paraffine]]was. In eerste instantie werden de lichtjes helemaal niet zo goed verkocht, maar uiteindelijk zou Verkade ze toch ruim negentig jaar produceren. In 1991 werd de waxinefabriek door Verkade verkocht aan kaarsenmaker [[Bolsius Groep]].<br />
<br />
=== Merkverwatering ===<br />
''Waxine'' was aanvankelijk een [[merk]]naam van Verkade, die was ontstaan door samentrekking van de Engelse woorden ''wax'' en ''paraffine''. In de loop der tijd is de naam in Nederland [[merkverwatering|verwaterd tot een soortnaam]]: als zodanig staat waxine al sinds 1984 in de [[Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal|Grote Van Dale]]. In Vlaanderen wordt de aanduiding waxine minder gebruikt. Daar spreekt men eerder van theelichtje, theekaarsje of waslichtje.<br />
<br />
{{Commonscat|Tealights}}<br />
<br />
[[Categorie:Kerst]]<br />
[[Categorie:Verlichting]]</div>Colani