Colani: 1 versie geïmporteerd

2022-11-15T17:10:43Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

De '''tonne''' is een [[Lengte (meetkunde)|hoogtemaat]] die in de zestiende eeuw werd gebruikt bij bijvoorbeeld het herstel van [[dijk (waterkering)|dijken]]. De exacte hoogte werd nergens duidelijk aangegeven, ook niet in de [[Middelnederlands]]e woordenboeken.

==Historisch gebruik==
In een [[Handschrift (boek)|manuscript]]<ref>Manuscript uit 1567 van [[Jehan Purtyck]] en [[Jacob van Quesnoy]] van het Hof van Holland ( in 1965 ontcijferd door Lex Ritman)</ref> uit 1567, geschreven door secretaris Jehan Purtyck in opdracht van commissaris Jacob van Quesnoy, beiden verbonden aan het [[Hof van Holland]], stond vermeld dat de [[inlaag]]dijken (naar binnen verlegde dijkvakken) en ingeslagen dijken (dijkvakken gelegd in een gat) in [[Zeevang]], [[Waterland (regio)|Waterland]] en de bannen (rechtsgebieden) van [[Muiden]] en [[Naarden]] voor gezamenlijke rekening van de ingelanden (grondeigenaars) werden opgetrokken. Dit gebeurde tot een "tonne boven watere" of een "tonne boven 't dagelicx water". Voor [[Drechterland (gemeente)|Drechterland]] was dit tot "styff alsoe hoech als een dagelicxe vloet" (ruim zo hoog als een dagelijkse vloed).

''Het Dijks- en Molenbestuur in Hollands Noorderkwartier'' van Mr. G. de Vries vermeldde dat dit tot een ton boven de "gemeene vloed" gebeurde. De overeenkomsten tussen deze bepalingen zijn treffend.

==Reconstructie van de vermoedelijke maat==
In het eerstgenoemde manuscript stond een aanwijzing: er werd vermeld dat de [[Kwadijk]]er[[Polder|koog]] ruim een halve tonne hoger lag dan het binnenland. Elders stond in het handschrift geschreven dat hij één [[Voet (lengtemaat) |voet]], hier circa 0,28 meter, hoger was, waaruit volgt dat een tonne ongeveer een halve meter is.

{{Appendix|2=
* De dijkslasten in het Noorderkwartier en een deel van het Zuiderkwartier in de zestiende eeuw (A.W. Ritman;1999)
{{references}}
}}

[[Categorie:Niet-SI-eenheid]]
[[Categorie:Lengtemaat]]

Tonne - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd