https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=TorenmolenTorenmolen - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T13:41:29ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Torenmolen&diff=33456&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2023-05-08T07:32:15Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>[[Bestand:Torenmolen.jpg|270px|thumb|Grafelijke torenmolen in Zeddam]]<br />
[[Bestand:Jacob Isaacksz. van Ruisdael - Le Moulin de Wijk-bij-Duurstede.jpg|270px|thumb|Torenmolen bij Wijk bij Duurstede in 1670 ([[Jacob van Ruisdael]])]]<br />
De '''torenmolen''' is een [[ronde stenen molen|ronde, zwaar gebouwde stenen]] [[windmolen]] voor het malen van [[graan]], die, wat zijn eerste vermelding betreft, teruggaat tot [[1280]].{{Bron?||2017|05|16}} De romp is cilindrisch of nagenoeg cilindrisch van vorm en heeft tot 280&nbsp;cm{{Bron?||2017|05|16}} dikke muren. Oorspronkelijk{{Bron?|wanneer?|2017|05|16}} waren er hoog in de molen maar twee zolders, de kapzolder met daaronder de maalzolder. De torenmolen had vroeger{{Bron?|wanneer?|2017|05|16}} alleen een buitentrap, waarmee men op de maalzolder van de molen kon komen.<br /><br />
In Nederland zijn van dit type molen nog exemplaren aanwezig in [[Zeddam (dorp)|Zeddam]], [[Zevenaar (stad)|Zevenaar]] en [[Gronsveld]]. De molen ''[[De Zwaan (Lienden)|De Zwaan]]'' in [[Lienden (Buren)|Lienden]] wordt door sommigen{{Bron?|wie?|2017|05|16}} ook als een torenmolen gezien, maar anderen{{Bron?|wie?|2017|05|16}} vinden dit geen torenmolen. Achter [[Kasteel Well]] bevindt zich een molenromp van een torenmolen, de zogenaamde ''Drakentoren''.<br />
<br />
Van de torenmolens (in Lienden, Zeddam en Zevenaar) is alleen de [[kap (bovenkruier)|kap]] van binnenuit verkruibaar ([[binnenkruier]]). De torenmolens de [[Grafelijke Korenmolen]] te [[Zeddam (dorp)|Zeddam]] en [[De Buitenmolen]] te [[Zevenaar (stad)|Zevenaar]] hebben twee kruiwerken. De enige torenmolen met een buitenkruiwerk ([[buitenkruier]]) is de molen van Gronsveld in Maastricht-Gronsveld, provincie Limburg, die oorspronkelijk ook als binnenkruier is gebouwd, maar in de 18e eeuw een buitenkruiwerk kreeg.{{Bron?||2017|05|16}} Zowel binnenkruiers als buitenkruiers behoren tot de groep van [[bovenkruier]]s.<br />
[[Bestand:Molen Turmwindmühle Werth vangtrommel.jpg|250px|thumb|left|Vangtrommel gemaakt van een oude schijfloop]]<br />
De [[Torenmolen Gronsveld|Torenmolen van Gronsveld]] is de zuidelijkst gelegen windmolen van Nederland. De Grafelijke Korenmolen te Zeddam is de meest originele torenmolen en de oudste molen van Nederland. Tot hij in [[1929]] werd afgebroken was de torenmolen te [[Huissen]] de oudste torenmolen van Nederland.<br />
<br />
Oorspronkelijk had een torenmolen maar één [[maalkoppel]], dat op de kapzolder lag en direct door het [[bovenwiel]] werd aangedreven net zoals bij de [[standerdmolen]]. Bij de nog bestaande torenmolens liggen de maalkoppels nu lager in de molen.<br />
<br />
Het ophijsen met het [[luiwerk]] gebeurt in de muur of gebeurde zoals bij de standerdmolen buiten langs de molen.<br />
<br />
Een torenmolen heeft voor het bedienen van de [[vang (windmolen)|vang]] (rem) een vangtrommel. De vangtrommel is ook op latere typen molens toegepast; vooral in Zuid-Nederland, omdat daar de meeste torenmolens stonden.<br />
<br />
==Kruiwerk==<br />
Door de grote [[kap (bovenkruier)|kap]] kan deze alleen gekruid worden met twee kruiwerken, die links en rechts van de voeghouten tussen de roosterhouten zitten. Ze moeten door twee man tegelijkertijd bediend worden. De bediening gebeurt op de kapzolder met behulp van het gaffeltouw dat over het gaffelwiel loopt. Op de as waar het gaffelwiel opzit, zit een rondsel dat een varkenswiel (tandwiel) aandrijft. Het varkenswiel drijft een ander rondsel aan dat over een houten tandkrans loopt. De tandkrans ligt op kardoezen en zit vast aan de houten kardoezen (blokken), die in de stenen muur van de molen liggen. De kap wordt vastgezet met kettingen, die vanaf de voeghouten naar krammen in de houten kardoezen lopen.<br />
<br />
==Bijzondere torenmolen==<br />
De molen [[Moulin de Vertain]] is een torenmolen, waarbij bij het kruien het inwendige in zijn geheel ronddraait.<br />
<br />
<gallery><br />
Molen Turmwindmühle Werth kruiwerk.jpg|Binnenkruiwerk<br />
Molen Turmwindmühle Werth kruiwerk en kardoezen.jpg|Varkenswiel, tandkrans en stenen en houten kardoezen<br />
Molen Turmwindmühle Werth buitentrap.jpg|Buitentrap<br />
Molen Turmwindmühle Werth luiwerk compleet.jpg|Luiwerk<br />
</gallery><br />
<br />
==Externe link==<br />
* [http://www.molendatabase.nl/nederland/alginfo/info_2.html Molentypen in Nederland met een tekening van het kruimechanisme te Zeddam]<br />
<br />
{{Navigatie windmolens naar bouwwijze}}<br />
<br />
[[Categorie:Torenmolen| ]]<br />
[[Categorie:Windmolen]]</div>Colani