Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

2024-11-21T02:07:02Z

Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"

Nieuwe pagina

[[Bestand:Sicilian Flag.svg|thumb|De Siciliaanse vlag toont de trinacrie: het hoofd van Medusa met drie benen en drie korenaren.]]
[[Bestand:Rouelle mérovingienne Musée de Laon 70908 2.jpg|thumb|Triskelion uit de [[merovingers|merovingische]] tijd]]
[[Bestand:Snake-witch.jpg|thumb|Triskelion uit [[Gotland]] op de ''Slangenhekssteen'']]
[[Bestand:Rijnkelten, electrum regenboogschoteltje or rainbow cup.jpg|thumb|Rijnkelten, [[elektrum]] regenboogschoteltje met triskel]]
[[Bestand:The armoured triskelion on the flag of the Isle of Man.svg|thumb|150px|De triskelion op de [[Vlag van Man|vlag van het eiland Man]]]]
[[Bestand:Mannenbenen in driepas in het revers van de Orde van de Beide Sicilien.jpg|thumb|150px|Oud wapen van [[Sicilië]]]]
[[Bestand:Triple-Spiral-Symbol.svg|thumb|150px|Triskele uit de [[Kelten#Cultuur|Keltische cultuur]]]]

'''Triskelion''' (ook '''trinacrie''' of '''triskele''', afkomstig uit het [[Oudgrieks]]; ''{{Lang|grc|τρισκελής}}'' "driebenig") is een [[symbool]] bestaande uit [[3 (getal)|3]] gebogen mensenbenen, of, meer in het algemeen, drie verbonden spiralen of elk symbool met driemaal [[rotatiesymmetrie]]. Deze voorstelling van een rad met drie benen of drie benen in [[driepas]] is al sinds de oudheid een geliefd [[symbool]] en wordt in de [[heraldiek]] en de [[emblemata]], de symbolenleer, gebruikt.

== Gebruik ==
Soms is in het midden van de figuur de [[Gorgonen (mythologie)|Gorgo]], een baardig mannenhoofd, een zon of een vrouwenhoofd afgebeeld. Deze vorm heet trinacrie, naar Trinacrium, de Romeinse naam voor Sicilië, waarmee de driehoekige vorm van het eiland weergegeven werd.
Men legt de betekenis als volgt uit; hoe de figuur ook gedraaid wordt, zij zal nooit knielen. De triskelion staat aldus voor onverzettelijkheid en vrijheidszin.

Het eeuwenoude symbool is afkomstig uit het Mediterrane gebied. In de tempel van de God [[Baäl]] in Baal in Vega in het huidige [[Tunesië]] is een triskelion samen met een maansikkel afgebeeld.

Op munten uit het Middellandse Zee-gebied vinden we sinds de vierde eeuw [[v.Chr.]] triskelions. Ze werden afgebeeld op geldstukken van [[Thebe (Griekenland)|Thebe]], [[Olba (Cilicië)|Olba]] in het Turkse [[Cilicië]] en steden in [[Lidië]] en kwamen voor op [[Kreta]], in [[Macedonië (oudheid)|Macedonië]] en in [[Keltisch Spanje]].

Een triskelion is het symbool van het, niet toevallig driehoekige, [[Sicilië]] en het eiland [[Man (eiland)|Man]], en is een symbool van [[Bretagne (regio)|Bretagne]]. De Siciliaanse en Manse triskelions geven drie rennende benen weer, gebogen bij de knie, samenkomend bij het [[Schaamstreek|kruis]]. Relaties met de drie-eenheid uit de christelijke dogmatiek zijn anachronistisch. Het triskalion is immers veel ouder dan het christendom en door heidenen naar Man gebracht.

Ook de [[Latijn]]se wapenspreuk van Man; "Quocunque Jeceris Stabit" of (Whithersoever you throw it, it will stand)" in het Nederlands te vertalen als "Hoe je het ook werpt, het zal staan", verwijst naar de symbolische betekenis van de trinacrie als teken van vrijheidszin. De trinacrie is een driehoekssymbool dat het driehoekige eiland Sicilië verbeeldt.

Toen Sicilië zich op 30 augustus 1302, na de [[Siciliaanse bloedvespers]], onafhankelijk verklaarde en door Frederik de Tweede van Aragon in de vrede van Caltabellotta als autonoom "Koninkrijk van de Trinacria" (Italiaans: "Regno di Trinacria", Trinacrium was een Romeinse naam voor Sicilië) werd erkend werd de nauwe relatie tussen Sicilië en de Triskelion wederom bevestigd. Ook nu nog is het het symbool van het autonome parlement op het eiland.

De relatie tussen de triskelion bestaande uit benen en de andere varianten is onduidelijk. Spiraalvormen worden vaak als symbool voor de zon gezien, de bebeende versie, soms met een hoofd van [[Medusa (mythologie)|Medusa]] in het midden van de [[Vlag van Sicilië|Siciliaanse versie]], zou volgens sommige lezingen wijzen naar goden in de onderwereld. De Vikingen die in de elfde eeuw Sicilië veroverden brachten het symbool naar het eiland Man.

Een andere uitleg van de Siciliaanse triskelion is dat het driehoekige eiland gepersonificeerd werd als dat van de drie [[Gorgonen (mythologie)|gorgonen]], [[Medusa (mythologie)|Medusa]], [[Stheno]] en [[Euriale]], dochters van de zeegoden [[Phorcys]] en [[Ceto (mythologie)|Ceto]].

Het triskelion van Man is niet altijd geharnast geweest en ook het triskelion van Sicilië heeft in de loop der millennia forse veranderingen ondergaan. Was het ooit een Gorgo of medusahoofd, later kwamen ook bebaarde mannenhoofden en meisjeshoofden met of zonder korenaren waar ooit alleen de slangen van het Medusahoofd prijkten voor. De korenaren symboliseren de vruchtbaarheid van het eiland.

=== Heraldiek ===
In de [[heraldiek]] wordt het triskalion gevonden in diverse wapenschilden. Onder meer op [[Sicilië]] en [[Man (eiland)|Man]], bij de Rabensteners in Franken, de familie Schenk of Schanke in Denemarken, en het geslacht Dracomir in Polen.

=== Andere culturen ===
Het '''Symbool van de drie-eenheid''' of ''Trinity''-symbool is een symbool dat in meerdere culturen voorkomt:
* In de '''[[Keltische cultuur]]''' is het de Triskel(e), het symbool voor de drie-eenheid in de mens:
** [[Annwn]] - het onderwereldgebied met kosmisch symbool de maan
** [[Abred]] - het niveau van beproeving en het stoffelijke bestaan, kosmisch symbool de aarde
** [[Gwynvyd]] - de geheel ontplooide geest, de toestand van liefde, kosmisch symbool de zon
* In de '''[[Tibetaanse cultuur]]''' wordt het teken van de drievoudige spiraal de [[Gákyil]] genoemd, het ''Rad van Vreugde'' dat door een proces van [[zelfbevrijding]] uiteindelijk [[verwerkelijking]] voortbrengt, en het symbool van oerenergie die in wezen een geheel is.
* In de '''[[Aborigines (Australië)|Aborigines cultuur]]''' staat de drievoudige spiraal voor de [[Nautilidae|Nautilus]]-schelp, een spiraal rond een centrale, maar niet zichtbare as. De Aboriginals geloven dat de schelp het geraamte van de ziel is, die toebehoort aan [[Alinda]], de maan-man, die iedere [[maanmaand]] vanuit de hemel in de oceaan stort.
* Bij de '''[[Christendom|Christenen]]''' staat de [[Drie-eenheid]] voor de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
* Bij '''[[wicca]]''' staat de drie-eenheid voor de Maagd, de Moeder, de Oudevrouw, de drie fasen van een vrouwenleven.

In [[extreemrechts|rechts extremistische]] kringen als [[Blood & Honour]] en de [[Afrikaner Weerstandsbeweging]] wordt het symbool ook gebruikt.
<gallery>
POL Dukla COA.svg|Triskelion in het wapen van [[Dukla (gemeente)|Dukla (Polen)]]
Maru ni Mitsu Ōgi inverted.png|Symbool uit [[Japan]]
Korrigan.png|[[Korrigan (mythologie)|Korrigan]] met triskelion (nek)
Paderborner Dom Dreihasenfenster.jpg|Driehazenvenster, Dom, Paderborn
DEU_Haren_(Ems)_COA.svg|[[Wapen (heraldiek)|Wapen]] van [[Haren (Ems)|Haren]] (Duitsland)
</gallery>

== Literatuur ==
* Maximilian Gritzner, ''Handbuch der Ritter- und Verdienstorden'', Leipzig 1893

== Zie ook ==
* [[Lábaro]]
* [[Triade (godsdienst)|Triade]]
* [[Triquetra]]
* [[Vlag van Man]]
* [[Vlag van Sicilië]]
* [[Vlag van Ingoesjetië]]

== Externe links ==
* Afbeelding op [http://www.heraldique-europeenne.org/Regions/Italie/Sicile.htm]
* Extreemrechtse symboliek op [http://www.xs4all.nl/~afa/lonsdale/symboliek.html]
* Italiaanse achtergronden op [https://web.archive.org/web/20070720141453/http://www.laltrasicilia.org/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=4]

{{Commons|Triskelion}}

[[Categorie:Religieus symbool]]
[[Categorie:Wicca]]
[[Categorie:Heraldiek]]
[[Categorie:Folklore]]
[[Categorie:Aborigines]]
[[Categorie:Sicilië]]
[[Categorie:Cultuur in Man]]

Triskelion - Bewerkingsoverzicht

Colani: Tekst vervangen - ".JPG" door ".jpg"