https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?action=history&feed=atom&title=TroubadourTroubadour - Bewerkingsoverzicht2026-04-19T14:48:56ZBewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wikiMediaWiki 1.43.6https://wiki-raamsdonk.nl/index.php?title=Troubadour&diff=71138&oldid=prevColani: 1 versie geïmporteerd2024-03-08T09:16:18Z<p>1 versie geïmporteerd</p>
<p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>{{Zie artikel|Voor het gelijknamige bier zie [[Troubadour (bier)]]}}<br />
[[Bestand:Perdigon with fiddle.jpg|thumb|Troubadour met vedel]]<br />
[[Bestand:GuillaumeAq9.jpg|thumb|[[Willem IX van Aquitanië]]]]<br />
[[Bestand:BernardDeVentadour.jpg|thumb|Troubadour uit een manuscript over troubadourmuziek, [[dertiende eeuw]]]]<br />
[[Bestand:Hans Makart Nymphe und Troubadour.jpg|thumb|[[Nimf (mythologie)|Nymf]] en troubadour, [[Hans Makart]]]]<br />
[[Bestand:Gustave dore crusades troubadours singing the glories of the crusades.jpg|thumb|Troubadours zingen over de kruisvaart, [[Gustave Doré]]]]<br />
Een '''troubadour''' is van oorsprong een [[middeleeuwse muziek|middeleeuwse kunstenaar]], vooral begaafd als muzikant-dichter. Een '''trouvère''' is een vergelijkbare artiest. Ze waren actief in het Franse taalgebied.<br />
<br />
Het woord troubadour is afgeleid van het [[Occitaans]]e woord "trobar", dat 'vinden' of 'bedenken' betekent (vr: trobairitz). Het woord "trouvère" is afgeleid van het [[Oudfrans]]e 'trouver', dat eveneens 'vinden' of 'bedenken' betekent.<br />
<br />
In Germaanstalige streken spreekt men over '[[minnezang|minnezangers]]' (ze zongen over de 'hoofse minne'). Troubadours vertonen ook verwantschap met andere middeleeuwse kunstenaars zoals de [[Jongleur (joculator)|jongleur]] en de [[minstreel]].<br />
<br />
==Ontwikkeling==<br />
De eerste met naam bekende troubadour was [[Willem IX van Aquitanië|Willem van Poitiers]], die in de [[11e eeuw]] leefde en hertog van [[Aquitanië]] was. Hij schreef in het Occitaans, de oudste levende literaire taal van [[West-Europa]].<br />
De meeste troubadours bezongen de [[hoofse liefde]]. Bekend gebleven troubadours zijn onder andere [[Bernard de Ventadour]] en [[Jaufré Rudel]]. Ook leden van de hoge adel schreven liederen in de stijl van de troubadours, bijvoorbeeld hertog [[Jan I van Brabant]]. Met de vernietiging van de Occitaanse cultuur na de gewelddadige inlijving door Frankrijk van de [[Languedoc (provincie)|Languedoc]] in het begin van de veertiende eeuw verdwenen ook de troubadours.<br />
<br />
Sommige troubadours trokken weg uit Zuid-Frankrijk, richting Noord-Frankrijk, Italië en Catalonië. Nu waren deze streken in handen van de koning, terwijl Zuid-Frankrijk verdeeld was en niet in handen van de koning was. In de 13e eeuw ziet de koning een aanleiding om een oorlog te starten. Er ontstond namelijk ketterij in de Provence, en de Paus stuurde zijn "honden", de Dominicanen, die een grootschalige inquisitie instelden. Hierbij kreeg de Paus steun van de koning in Noord-Frankrijk. Van 1209 tot 1229 vinden de [[Albigenzische Kruistochten|Albigenzer Oorlogen]] plaats. Ook veel troubadours sneuvelden, en de overigen werden werkloos doordat het geld voor kunst en cultuur op was geraakt door de hoge oorlogskosten. Over deze strijd werd ook gezongen. Na 1230 vonden troubadours nog wel werk in Spanje en Italië. De eeuw daarvoor gingen ze al naar Noord-Frankrijk, en de invloed van de trouvères werd merkbaar. Zo ontstond de wereldlijke monodie die in de landstaal gezongen werd. Het contact tussen troubadours en trouvères blijkt ook uit huwelijken. De trouvèremuziek na de periode 1250-1300 wordt dan ook door troubadours nieuw leven ingeblazen. Er is ook invloed van de trouvères op de Minnesänger in West-Duitsland en op kunstenaars in Italië.<br />
<br />
== Kenmerken ==<br />
* Het eerste troubadourlied gaat over de kruistocht tegen de Moren in Spanje (Marcabras).<br />
* Een troubadour was een dichter-componist van wereldlijke liederen, in het Occitaans. Troubadours waren doorgaans van betere komaf en worden vooral in Zuid-Frankrijk gelokaliseerd.<br />
* Troubadours begeleidden doorgaans zichzelf (echter niet op een blaasinstrument).<br />
* Pas na 1250 ontstond de eerste (summiere) notatie van liederen. Het betreft slechts de toonhoogten.<br />
* Er zijn zo'n 460 troubadours bekend.<br />
* Er zijn 2600 teksten (gedichten) overgeleverd van troubadours.<br />
* Er zijn circa 260 melodieën overgeleverd.<br />
<br />
== Liedvormen ==<br />
De troubadours gebruikten de volgende liedvormen:<br />
* ''alba'' - morgenlied (vergelijk [[aubade]])<br />
* ''dansa'' of ''balada'' - een lied met een [[Refrein (stijlmiddel)|refrein]], vergelijk de [[ballade]]<br />
* ''escondig'' - een verontschuldiging van de minnaar<br />
* ''gap'' - een uitdagend lied<br />
* ''jeu parti'' - een liefdesdebat<br />
* ''pastorela'' - een lied over een [[ridder (ruiter)|ridder]] en een herderinnetje<br />
* ''sirventes'' - satirisch lied<br />
* ''planh'' - ([[Frans]]: ''plainte'') klaagzang, vergelijk de [[Lamento (aria)|lamento]]<br />
* ''descort'' - een lied waarin een afwijkend gevoel wordt bezongen<br />
<br />
== Troubadour, trouvère, jongleur en minstreel ==<br />
=== Troubadours en trouvères ===<br />
Troubadours vinden we vooral terug in Zuid-Frankrijk, trouvères daarentegen bevinden zich in het Noorden van Frankrijk.<br />
Hoewel ze als groep niet duidelijk gedefinieerd waren en beide 'groepen' dus eigenlijk hetzelfde doel/beroep hadden zijn er toch enkele opmerkelijke verschillen tussen 'troubadours' en 'trouvères':<br />
* Troubadours zongen in het Zuid-Franse dialect [[Occitaans|langue d'oc]]; trouvères daarentegen zongen in de [[Langues d'oïl|langue d'oïl]], de voorloper van het moderne Frans<br />
* Troubadours maakten/speelden eerder dansante muziek, terwijl trouvères eerder introverte muziek brachten<br />
* Troubadour zijn was enkel bestemd voor de (verarmde) adel, terwijl bij de trouvères zowel adel als burgerij wordt aangetroffen<br />
<br />
Troubadours en trouvères waren dichters van [[poëzie]] en componisten. Sommigen van hen waren zelf niet muzikaal begenadigd, en lieten hun muziek daarom uitvoeren door 'jongleurs' of '[[minstreel]]s' (als ingehuurde professionele muzikanten). De meest gebruikte instrumenten: waren [[luit]], [[portatief]] en [[Harp (tokkelinstrument)|harp]].<br />
<br />
=== Minnezanger ===<br />
Vanaf de 14e eeuw deed zich in Duitsland een vergelijkbare ontwikkeling voor: de [[Minnezang|minnezanger]]. Deze had hetzelfde doel als de troubadours/trouvères in Frankrijk, maar de minneliederen zijn 'stijver' en minder expressief.<br />
<br />
=== Jongleurs en minstrelen ===<br />
Jongleurs of [[jongleur (joculator)|joculators]] waren professionele 'speelmannen' die van kasteel tot kasteel trokken en van dorp naar dorp om met zang, dans en andere kunsten het publiek te vermaken.<br />
Ze componeerden zelf geen liederen, maar voerden werken uit die door anderen werden gecomponeerd of brachten volksmuziek, al dan niet wat aangepast. Wanneer een jongleur vast in dienst kwam bij een adellijke heer, noemde men deze minstreel.<br />
<br />
Het onderscheid tussen deze middeleeuwse speellieden was overigens niet altijd scherp.<br />
<br />
== Trivia ==<br />
* [[Troubadour (bier)|Troubadour]] is tevens de naam van een [[bier]] gebrouwen door [[Brouwerij The Musketeers]] in [[Ursel]].<br />
* In 1969 won [[Lenny Kuhr]] met het lied ''[[De troubadour]]'' het [[Eurovisiesongfestival]].<br />
<br />
== Zie ook ==<br />
* [[Bard (zanger)]]<br />
* [[Fili (dichter)]]<br />
* [[Jongleur (joculator)]]<br />
* [[Minstreel]]<br />
* [[Nar (persoon)]]<br />
* [[Rapsode]]<br />
* [[Skald (Noordse hofdichter)]]<br />
* [[Il trovatore]], opera van Verdi<br />
<br />
== Bron ==<br />
* L.M. Wright, 'Misconceptions concerning the Troubadours, Trouvères and Minstrels' in: ''Music & Letters'', Vol. 48, Nr. 1 (1967), p. 35-39<br />
<br />
{{Commonscat|Troubadours}}<br />
{{Woordenboek|troubadour#Nederlands}}<br />
<br />
[[Categorie:Troubadour| ]]<br />
[[Categorie:Beroep in de middeleeuwen]]</div>Colani