Colani: 1 versie geïmporteerd

2026-03-15T10:19:01Z

1 versie geïmporteerd

Nieuwe pagina

{{Infobox militair persoon
| naam = Witold Pilecki
| afbeelding = Witold Pilecki in color.jpg
| onderschrift = Witold Pilecki in 1939
| bijnaam =
| geboorteplaats = [[Olonets]], [[Karelië]], [[Keizerrijk Rusland]]
| geboortedatum = [[13 mei]] [[1901]]
| sterfplaats = [[Warschau]], [[Woiwodschap Mazovië]], [[Polen]]
| sterfdatum = [[25 mei]] [[1948]]
| begraven = Lichaam verloren of vernietigd<ref name="http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=96292370">http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=96292370</ref>
| religie = [[Rooms-katholiek]]
| partij = {{PL-1918}} (2e Republiek) {{PL}}
| onderdeel = Armia „Prusy” [[Bestand:POL Wojska Lądowe.svg|25px]] [[Poolse strijdkrachten]]
| dienstjaren = [[1918]] - [[1921]] [[1939]] - [[1948]]
| rang = [[Bestand:PL_Epolet_plk.svg|60px]] [[Kolonel|Pułkownik]] ([[Postuum]])
| eenheid = [[Ulaan|211 Pułk Ułanów]] [[Armia Krajowa]] Armia Polska Tayna [[2e Korps (Polen)|2e Korps]]
| leiding =
| veldslagen-naam =
| veldslagen = [[Pools-Russische Oorlog (1919-1921)]]
* [[Vilniusgebied|Bevrijding van het Vilniusgebied]]
* [[Vrede van Riga (1921)]]
----
[[Eerste Wereldoorlog]]
----
[[Tweede Wereldoorlog]]
* [[Poolse Veldtocht]]
* [[Sovjet-aanval op Polen]]
* [[Opstand van Warschau (1944)]]
| onderscheidingen = zie [[#Onderscheidingen|onderscheidingen]]
| anderwerk =
| portaal = Tweede Wereldoorlog
}}
[[Kapitein (rang)|Ritmeester]] '''Witold Pilecki''' ({{IPA|ˈvitɔlt piˈletski}}) ([[Olonets]], [[Karelië]], [[Rusland]]), [[13 mei]] [[1901]] – [[Warschau]], [[25 mei]] [[1948]]), pseudoniemen ''Roman Jezierski'', ''Tomasz Serafiński'', ''Druh'', ''Witold'', was een [[Polen|Pools]] beroepsmilitair en verzetsman, oprichter van een van de eerste nationalistische verzetsgroepen in Polen en later lid van de ''[[Armia Krajowa]]'' (Poolse Binnenlandse Leger). Hij liet zich in [[1940]] gevangennemen om in [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]] te komen en zou bijna drie jaar lang de belangrijkste inlichtingenbron over dat kamp voor de [[Geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerden]] zijn. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij door de Poolse communistische regering geëxecuteerd.

==Biografie==
Pilecki werd geboren in [[Olonets]], aan het [[Ladogameer]] in [[Karelië]], in een Poolse familie die in 1864 na de Poolse januari-opstand door de Tsaristische autoriteiten daarnaartoe verbannen was. Op zijn tiende verhuisde het gezin naar [[Vilnius]]. Hij volgde de handelsschool en onderscheidde zich met de Poolse [[ulanen]] in gevechten in de [[Pools-Russische Oorlog (1919-1921)|Pools-Russische Oorlog van 1920]]. Na deze oorlog slaagde Pilecki voor zijn eindexamen en werd hij gedemobiliseerd in de rang van [[vaandrig]]. Tijdens het interbellum werkte hij als boer op het land van zijn familie in de buurt van [[Vilnius]], trouwde en kreeg twee kinderen. In 1939 werd hij gemobiliseerd en streed tegen de Duitsers na de [[Poolse Veldtocht]]. Pilecki ontliep [[Krijgsgevangene|krijgsgevangenschap]] en richtte een van de eerste verzetsgroepen in Polen op, in Warschau. Later sloot deze groep zich aan bij de [[Armia Krajowa]].

==945 dagen in Auschwitz==
Hij verwierf bekendheid omdat hij tijdens de Tweede Wereldoorlog, voor zover bekend, de enige persoon was die zich op vrijwillige basis liet gevangennemen in [[Auschwitz (concentratiekamp)|Auschwitz]].<ref>Lewis, Jon E. (1999), The Mammoth Book of True War Stories, Carroll & Graf Publishers, {{ISBN|0-7867-0629-5}}</ref> Dit was geheel zijn eigen idee (hij wilde weten in hoeverre de geruchten over Auschwitz waar waren en om eventueel een opstand te organiseren) en hij moest toestemming vragen aan zijn superieuren voor dit plan. Zij vonden het aanvankelijk te riskant, maar lieten zich uiteindelijk door Pilecki overtuigen. Pilecki, onder de valse naam ''Tomasz Serafiński'', liet zich vervolgens in september [[1940]] eenvoudig oppakken tijdens een [[razzia]] in Warschau. Terwijl hij in Auschwitz was, organiseerde hij het verzet en informeerde hij via het Poolse verzet de [[geallieerden (Tweede Wereldoorlog)|geallieerden]] al in [[1941]] over de misdaden die de [[nazi]]'s begingen. Hij was lange tijd de voornaamste inlichtingenbron voor de geallieerden over Auschwitz. Hij ontsnapte in 1943 uit het kamp, omdat hij op het punt stond ontmaskerd te worden. Later nam hij deel aan de [[Opstand van Warschau (1944)|Opstand van Warschau]] (augustus–oktober 1944), waarna hij als krijgsgevangene in Duitsland terechtkwam.

==Rapport==
Na zijn ontsnapping uit Auschwitz schreef Pilecki een gedetailleerd rapport, waarin onder andere de volgende regel stond: ''In de eerste 3 jaar zijn er 2 miljoen mensen vermoord, de komende 2 jaar zullen er 3 miljoen mensen omkomen in dit kamp''. Het rapport (bekend als ''Raport Witolda'' (Rapport van Witold)) werd doorgestuurd naar de westelijke geallieerden. De geallieerden, die het rapport in 1943 onder ogen kregen, vonden het een ''schromelijke overdrijving''. Pilecki stelde ook voor om het kamp te bevrijden. De ''[[Armia Krajowa]]'' verkende het kamp van buitenaf en concludeerde dat ze zonder geallieerde steun (luchtsteun en [[Commando (militair)|commando]]'s) niet de militaire mogelijkheid had om een succesvolle bevrijdingsactie uit te voeren. De geallieerden gaven het geen hoge prioriteit en wilden geen vliegtuigen en manschappen riskeren voor een actie diep in bezet gebied.

==Na de oorlog en executie==
Na de bevrijding door de [[Verenigde Staten|Amerikanen]] werd Pilecki in opdracht van de [[Poolse regering in ballingschap]] in september 1945 teruggestuurd naar Polen. Zijn opdracht was informatie te verzamelen over het Russische optreden in Polen en een verzetsnetwerk te organiseren. In 1946 besloot de Poolse regering in ballingschap om al het gewapende verzet tegen de Sovjets te staken en beval alle nog overgebleven verzetsgroepen de wapens neer te leggen of uit te wijken naar het Westen. Pilecki legde zich daar niet bij neer en bleef rapporten naar Londen sturen over de [[Jozef Stalin|stalinistische]] [[Rode Terreur|terreur]] die de naziterreur had afgelost en op dat moment in Polen woedde.

Begin 1947 werd Pilecki door de Poolse veiligheidsdienst, ''UB'', gearresteerd. Na langdurige martelingen en een showproces, waarin hij samen met een aantal medestrijders valselijk van spionage werd beschuldigd en een getuigenis tegen hem van voormalige mede-Auschwitzoverlevende en latere premier [[Józef Cyrankiewicz]] moest aanhoren, werd hij samen met drie anderen ter dood veroordeeld en in 1948 geëxecuteerd in de Mokotów-gevangenis in Warschau.

Tot 1989 werd alle informatie over Pilecki door het Poolse regime [[censuur (informatie)|gecensureerd]], pas na de val van het communisme werd hij gerehabiliteerd en kreeg hij bekendheid.

== Militaire loopbaan ==
* [[Onderofficier]], (''Podoficer'') [[Poolse strijdkrachten]]: 1921<ref name="http://en.pilecki.ipn.gov.pl/rpe/biography/8193,dok.html">https://web.archive.org/web/20140808190727/http://en.pilecki.ipn.gov.pl/rpe/biography/8193,dok.html</ref>
* [[Vaandrig]], (''Podchorąży'') Poolse strijdkrachten:
* [[Tweede luitenant|Podporucznika]], Poolse strijdkrachten: 1 juli 1925<ref name="http://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Witold_Pilecki">http://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Witold_Pilecki</ref>
* [[Eerste luitenant]], (''Porucznika'') Poolse strijdkrachten: 11 november 1941<ref name="http://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Witold_Pilecki" />
* [[Kapitein (rang)|Kapitein]], (''Rotmistrz'') Poolse strijdkrachten: 11 november 1943<ref name="http://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Witold_Pilecki" />
* [[Majoor]], (''Major'') Poolse strijdkrachten:
* [[Luitenant-kolonel]], (''Podpułkownik'') Poolse strijdkrachten:
* [[Kolonel]], (''Pułkownik'') Poolse strijdkrachten: 6 september 2013 ([[Postuum]])<ref name="http://archiwalny.mon.gov.pl/pl/artykul/14683">http://archiwalny.mon.gov.pl/pl/artykul/14683</ref><ref name="http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-mon-awansowal-witolda-pileckiego,nId,1022059">https://web.archive.org/web/20130927231741/http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-mon-awansowal-witolda-pileckiego%2CnId%2C1022059</ref>

== Onderscheidingen ==
* [[Orde van de Witte Adelaar (Polen)|Ridder in de Orde van de Witte Adelaar]] ([[Postuum]]) in 30 juli 2006<ref name="http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-mon-awansowal-witolda-pileckiego,nId,1022059" />
* [[Orde Polonia Restituta|Commandeur met ster in de Orde Polonia Restituta]] (Postuum) in 1995<ref name="http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-mon-awansowal-witolda-pileckiego,nId,1022059" />
* [[Kruis van Verdienste (Polen)|Kruis van Verdienste]] (2) in 1938
* [[Oorlogskruis 1944 (Polen)|Oorlogskruis 1944]]
* Gwiazda Wytrwałości (Postuum) in 1984
* Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921
* Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
* Kruis voor de Opstand van Warschau (Postuum)
* Kruis van Auschwitz (Postuum)
* Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej
* [[Rechtvaardige onder de Volkeren]] (Postuum)
* Ereburger van de stad [[Warschau]]

== Biografie ==
* Jack Fairweather, ''Vrijwillig naar Auschwitz: Witold Pilecki, de man die in Auschwitz infiltreerde'', Prometheus, 2019, {{ISBN|9789044631302}}

== Trivia ==
* De band [[Sabaton]] heeft een nummer aan hem gewijd: "[https://www.youtube.com/watch?v=5pc1oSYXlUQ inmate 4859]" welke te vinden is op hun cd '[[Heroes (album van Sabaton)|Heroes]]'.

== Externe links ==
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20190925125553/http://www.polishresistance-ak.org/14%20Article.htm Artikel over het Poolse verzet in Auschwitz]
* {{en}}[https://www.youtube.com/watch?v=hy3a588yAwg/ History Channel:"Heroes of the War: Poland" Witold Pilecki.]
* {{pl}}[http://pilecki.ipn.gov.pl/ Website over Witold Pilecki.]

{{Appendix|1=alles|2=
{{References}}
}}
{{Commonscat|Witold Pilecki}}

{{DEFAULTSORT:Pilecki, W}}
[[Categorie:Kampgevangene in Auschwitz]]
[[Categorie:Poolse adel in de 20e eeuw]]
[[Categorie:Pools geëxecuteerd persoon]]
[[Categorie:Pools militair in de Tweede Wereldoorlog]]
[[Categorie:Pools Rechtvaardige onder de Volkeren]]
[[Categorie:Pools verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog]]

Witold Pilecki - Bewerkingsoverzicht

Colani: 1 versie geïmporteerd